پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

بسم الله الرحمن الرحیم بحث نقش و ظرفیت زنان در شرایط جنگ و بحران‌ها را در چند محور بررسی می‌کنم تا طلاب، مبلغین و مدیران بتوانند با شناخت دقیق این ظرفیت‌ها، برنامه‌ریزی و اقدامات مؤثری را پیش ببرند. مهم‌ترین مفاهیم و ورودی‌ها در این حوزه عبارتند از: 1. زن به عنوان قربانی جنگ: زنان و دختران به‌طور کلی از شرکت مستقیم در جنگ محروم‌اند و بیشتر در معرض آسیب‌های ناشی از آن قرار دارند. نمونه‌ای از این امر، بمباران مدرسه میناب است که به‌ویژه قربانیان دختر آن مورد توجه و واکنش‌های جهانی قرار گرفته‌اند. اسناد بین‌المللی مانند سند پکن بر آسیب‌پذیری دختران تأکید دارند و این موضوع فرصتی برای فعالان حوزه زنان برای تمرکز بر حمایت و حفاظت آن‌هاست. 2. زنان به عنوان حماسه‌ساز: زنان در طول تاریخ همواره نقش فعال و موثر در دفاع، پشتیبانی و حفظ روحیه جبهه‌ها داشته‌اند. روایت‌هایی از دوران پیامبر(ص) و زمان حضرت مهدی(عج) نشان می‌دهد زنان علاوه بر نقش‌های خدماتی، نقش حماسی در یاری ولی خدا داشته‌اند. همچنین حماسه زنانی که همچون در جنگ تحمیلی با نگهداری و تفکیک شهداء، مزارهای گلزار شهدا را بنا نهادند، نمونه‌های شاخص از این نقش‌ها هستند. 3. زنان در مقام تشجیع کننده: زنان امروز با حضور فعال در تجمعات و بیان شعارهای انقلابی، شجاعت و روحیه حماسی را به جامعه تزریق می‌کنند. این نقش حتی در میان زنان غیرمحجبه هم به چشم می‌خورد و نقش‌آفرینی آنان در این زمینه قابل توجه است. 4. زنان خبرساز و خبرنگار: در جنگ کنونی، زنان هم نقش روایتگری و خبرنگاری دارند. شهید شدن زن راهپیمایی‌کننده در تهران به‌عنوان یک نماد، بازتاب گسترده‌ای یافت. روایتگری حقایق نبرد و انتشار اخبار واقعی یک وظیفه مهم است که زنان نیز می‌توانند در آن سهم داشته باشند و از شکل‌گیری روایت‌های دروغین دشمن جلوگیری کنند. 5. زنان به عنوان مربی: تربیت نسل آینده که شامل تربیت خلاق، وطن‌پرست، شجاع و آگاه است، به‌عهده زنان است. نقش مادران در شکل‌گیری شخصیت‌های موثر اجتماعی و نظامی امری حیاتی است و بر کیفیت آینده جامعه تأثیر بسزایی دارد. 6. زنان در مقام استراتژیست: تحولات انقلاب اسلامی و پیشرفت‌های علمی باعث شده است که زنان امروز بخشی از جامعه علمی و تحلیلی باشند که می‌توانند در تحلیل‌های نظامی، فرهنگی و اجتماعی نقش استراتژیک ایفا کنند. حضور زنان در مدیریت میدانی مثل سازماندهی فعالیت‌های موکب‌های اربعین در قم، نمونه‌ای از این ظرفیت‌هاست که می‌تواند الگوی سایر مناطق باشد. نکات پایانی مطرح شده شامل این است که زنان دارای ظرفیت‌های چندگانه و پیچیده‌ای هستند؛ در عین توجه به امور روزمره منزل و خانواده، می‌توانند در فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی و تبلیغی نیز فعال باشند. ارتقاء سطح فعالیت‌ها به سطح تحلیل استراتژیک و توسعه موکب‌ها و فعالیت‌های دایمی فرهنگی، راهی برای گسترش حضور موثر زنان است. امام صادق(ع) نیز حضور زنان در فعالیت‌های جمعی و اجتماعی را امری مثبت و زنده نگه‌داشتن جریان‌های دینی و فرهنگی می‌داند. لذا ضروری است که طلبه‌ها و فعالان حوزه به جای منزوی شدن، وارد عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی شوند و امدادگوی جامعه باشند. این گام می‌تواند فصل جدیدی در فعالیت‌های فرهنگی ایجاد کند و موجب بالندگی و اثربخشی بیشتر در شرایط جنگ و بحران باشد.