پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

اين پژوهش به بررسي تطبيقي صفات خبري الهي در انديشه فاضل مقداد و علامه طباطبايي مي‌پردازد و مي‌كوشد با تبيين مسئله نسبت عقل، نقل و زبان ديني، جايگاه صفات خبري را در منظومه كلامي–تفسيري اين دو متفكر روشن سازد. مسئله اصلي آن است كه چگونه مي‌توان از يك‌سو به ظواهر نصوص وفادار ماند و از سوي ديگر از تشبيه و تجسيم پرهيز كرد؛ هدف تحقيق، بازسازي مباني هر دو ديدگاه و ارزيابي ظرفيت‌هاي آنها براي ارائه قرائتي منسجم از توحيد صفاتي است. روش تحقيق توصيفي–تحليلي با رويكرد تطبيقي و مبتني بر مطالعه كتابخانه‌اي منابع اصلي و شروح مرتبط است. يافته‌ها نشان مي‌دهد هر دو انديشمند در اصل تنزيه و نفي جسمانيت هم‌داستان‌اند و تأويل اجمالي را راهكاري معتبر مي‌دانند؛ با اين حال، فاضل مقداد با تكيه پررنگ‌تر بر سنت كلامي اماميه، گرايش بيشتري به احتياط در تفسير تفصيلي صفات دارد، در حالي كه علامه طباطبايي با بهره‌گيري گسترده از عقل فلسفي و روش تفسير قرآن به قرآن، چارچوبي منسجم‌تر براي فهم دلالت‌هاي وجودي صفات ارائه مي‌كند. تفاوت مهم ديگر در ميزان اتكاي آنان به مباني حكمي است: رويكرد علامه، تحليلي‌تر و هستي‌شناسانه‌تر است، در مقابل، فاضل مقداد بيشتر بر صيانت از ظواهر نص و مرزهاي كلامي تأكيد مي‌ورزد. نتيجه تحقيق نشان مي‌دهد همگرايي اين دو رويكرد مي‌تواند الگويي متوازن براي مواجهه با صفات خبري فراهم آورد كه هم پاسدار تنزيه باشد و هم امكان فهم عقلاني از متون ديني را تقويت كند.