پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

نبوت خاصه، يكي از مهم‌ترين مباحث كلام اسلامي است كه به بررسي ويژگي‌ها، دلايل و شئون نبوت پيامبر معيّني مي‌پردازد. در ميان متكلمان شيعه، شيخ مفيد (ره) از جايگاهي ممتاز و تأثيرگذار برخوردار است و آراء وي در زمينه نبوت خاصه پيامبر اسلام حضرت محمد (صلي‌الله‌عليه‌وآله وسلم) همواره مورد توجه بوده است. اين پايان‌نامه با هدف تبيين و تحليل انديشه‌هاي كلامي شيخ مفيد درباره نبوت خاصه شكل گرفته و به بررسي مباحثي چون ختم نبوت، علم پيامبر، عصمت و معجزه از منظر ايشان مي‌پردازد. شيخ مفيد، نبوت را منصبي الهي براي هدايت بشر مي‌داند كه از سوي خداوند و بر اساس حكمت و لطف الهي به افراد خاصي اعطا مي‌شود و نبوت خاصه را به معناي اثبات پيامبري شخص معيني همچون پيامبر اسلام مي‌داند كه با دلايلي همچون معجزه، اخبار پيامبران پيشين، و حجج عقلي قابل اثبات است.از منظر وي، قرآن كريم بزرگ‌ترين و دائمي‌ترين معجزه پيامبر اسلام است كه با تحدي و اعجاز خود همگان را به ناتواني وامي‌دارد. وي همچنين بر علم لدني پيامبر و عصمت مطلق او در دريافت، حفظ و ابلاغ وحي تأكيد دارد. شيخ مفيد با رويكردي عقل‌گرايانه همراه با تمسك به نصوص، تلاش مي‌كند بين دلايل عقلي و نقلي توازن برقرار سازد و نبوت پيامبر را به‌مثابه نقطه اتصال آسمان و زمين تبيين كند. يافته‌هاي اين تحقيق نشان مي‌دهد كه تحليل آراء شيخ مفيد، هم در تبيين اصول نبوت خاصه، و هم در دفاع از جايگاه پيامبر اسلام در مواجهه با جريان‌هاي فكري ديگر، نقش بنياديني دارد؛ با اين حال، هنوز پژوهش مستقلي به‌طور جامع اين منظومه فكري را در موضوع نبوت خاصه بررسي نكرده است. اين پايان‌نامه در صدد است اين خلأ را با رويكردي تحليلي-توصيفي، پر كند.