پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

التفات به‌عنوان يكي از مهم‌ترين شگردهاي بلاغي در قرآن كريم، با خروج از مقتضاي ظاهر و تغيير در ضماير و اسلوب بيان، نقشي اساسي در تعميق معنا، پويايي كلام و جلب توجه مخاطب ايفا مي‌كند. اين پديده، افزون بر كاركردهاي زيبايي‌شناختي، مي‌تواند در ايجاد پيوستگي و انسجام معنايي ميان آيات نيز مؤثر باشد. با وجود توجه گسترده مفسران به التفات، بررسي كاركرد آن در چارچوب تناسب آيات، به‌ويژه در محدوده‌اي مشخص از قرآن كريم، كمتر مورد توجه نظام‌مند قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تبيين نقش التفات در ايجاد تناسب و انسجام درون‌متني آيات قرآن كريم، با تمركز بر جزء 28 قرآن كريم، انجام شده است. مسئله اصلي تحقيق، تبيين چگونگي تأثير تغييرات ضماير و اسلوب‌هاي بياني بر روابط معنايي ميان آيات و كشف وجوه بلاغي مؤثر در اين پيوستگي است. اين پژوهش با رويكردي توصيفي-تحليلي و با تكيه بر تحليل سياق، قرائن لفظي و معنوي و بهره‌گيري از منابع تفسيري معتبر، به استخراج، دسته‌بندي و تحليل موارد التفات در آيات جزء مذكور مي‌پردازد. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه التفات، فراتر از يك آرايه ادبي، به‌مثابه سازوكاري معناشناختي عمل كرده و با ايجاد تغيير در زاويه ديد، سبب تأكيد، توسعه معنايي، برجسته‌سازي مفاهيم و تقويت انسجام ساختاري آيات مي‌شود. همچنين، تمركز بر يك جزء خاص، امكان كشف الگوهاي دقيق‌تر از كاركردهاي التفات و تبيين نقش آن در پيوند ميان گزاره‌هاي قرآني را فراهم ساخته است. بر اين اساس، التفات را مي‌توان از عناصر كليدي در فهم عميق‌تر معاني قرآن كريم، و كشف نظام ارتباطي ميان آيات به‌شمار آورد.