پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

نشست علمی «زنان، حماسه و عاطفه» با محوریت نقش‌آفرینی زنان در بحران‌ها برگزار شد به گزارش روابط عمومی مدرسه علمیه تخصصی کوثر سلام‌الله‌علیها، نشست علمی با عنوان «زنان، حماسه و عاطفه» به حضور استاد گرامی سرکار خانم دکتر فریبا علاسوند و در تاریخ ۲۶ دی‌ماه ۱۴۰۱ برگزار گردید. در این نشست که با هدف بررسی ابعاد چندگانه حضور و نقش زنان در فضاهای بحرانی و جنگ‌های ایدئولوژیک برگزار شد، استاد دانشگاه به تشریح جایگاه زن در جبهه حق و باطل پرداختند. دکتر علاسوند در ابتدای سخنان خود با اشاره به اینکه جنگ به عنوان بحرانی‌ترین شکل فجایع اجتماعی و سیاسی، آثار دیرپایی بر جوامع می‌گذارد، بیان کرد: ما در تجربه جنگ‌هایی که پشت سر گذاشته‌ایم، شاهد هر دو روی سکه بوده‌ایم؛ هم آثار مثبت و حماسه‌ساز و هم آثار ویرانگر. اما در دل همین بحران، میدان‌های تازه‌ای برای بازشناسی نقش زن گشوده می‌شود. ایشان حضور زن در جنگ را در چند ساحت اساسی قابل بازخوانی دانستند. زن در مقام قربانی و مظلومیت جنسیتی اولین محور بحث، بررسی زن در مقام قربانی بود. مدرس نشست توضیح دادند که اگرچه نگاه اولیه جنگ را پدیده‌ای مردانه می‌داند و اسلام نیز شرکت زنان را در جهاد ابتدایی (خط مقدم) منع کرده است، اما واقعیت تلخ این است که زنان به دلیل «زن بودن» در معرض آسیب‌های مضاعفی هستند. ایشان با اشاره به اصطلاح «زنانه شدن موضوعات» (Feminization)، اظهار داشتند که در جنگ‌های نوین مانند غزه، ترس از هتک حرمت به عنوان یک استراتژی جنگی برای تحقیر نژادی استفاده می‌شود. کشته شدن یک زن باردار در حقیقت به معنای کشته شدن دو نفر و ضربه به ریشه یک جامعه است. بنابراین، وظیفه مبلغان دینی بلند کردن صدای مظلومیت این زنان و مانع فراموشی آن‌هاست. حماسه‌سازی و جهاد شهری توسط زنان در بخش دوم، دکتر علاسوند به نقش زنان در مقام حماسه‌ساز پرداختند. ایشان حضور دختران و زنانی را که من نام آن‌ها را «حسینیه‌های متحرک» گذاشته‌ام، یادآور شدند که با حفظ حجاب و چادر، عملاً باورهای غلط درباره بی‌حجابی را به چالش کشیده و در یک «جهاد شهری» حضور دارند. این نقش ریشه در سیره نبوی دارد؛ چرا که پیامبر (ص) در جنگ‌ها زنان را همراه می‌کردند و حضرت زهرا (س) نیز حضور داشتند. وجود زن در جبهه علاوه بر حفظ ناموس، باعث افزایش غیرت و انگیزه رزمندگان می‌شود و در امور حیاتی همچون مداوای مجروحان و تشجیع روحیه نقشی بی‌بدیل ایفا می‌کند. جهاد تبیین و روایت‌گری; نقش کلیدی زینب کبری (س) یکی دیگر از کلیدی‌ترین نقش‌های زنان، «خبرسازی و روایت‌گری» یا همان جهاد تبیین است. استاد درس با اشاره به واقعه کربلا، افزودند: بخش عظیمی از ماندگاری این نهضت مدیون راویانی است که شمشیر نزدند، بلکه پس از فاجعه به روایتگری پرداختند. حضرت زینب (س) اجازه ندادند خون شهدا در خاک کربلا دفن شود و جلوی تحریف تاریخ را گرفتند. امروز اگر جریان روایت‌گری دچار سکوت شود، دشمن با سرمایه‌های رسانه‌ای خود حقایق را وارونه جلوه می‌دهد. ثبت و ضبط حضور میلیونی مردم در صحنه‌های حق، یک وظیفه شرعی است که ضریب نفوذ ایمان را چندین برابر می‌کند. تربیت نسل تاب‌آور و تحول در سیمای زن مجاهد در ادامه، ایشان به مهم‌ترین وظیفه زنان در دوران جنگ یعنی «تربیت نسل تاب‌آور» اشاره کردند. زن به عنوان ستون خیمه خانواده، محیطی برای رشد قدرت تاب‌آوری ایجاد می‌کند. همچنین دکتر علاسوند بر تحول در سیمای زن مجاهد تأکید کردند و گفتند: ما امروز با جامعه‌ای از زنان تحصیل‌کرده روبرو هستیم که نه تنها سواد آکادمیک دارند، بلکه ژئوپلیتیک و تحلیل سیاسی می‌فهمند. این نسل از زنان دیگر فقط نیروی پشتیبانی نیستند، بلکه استراتژیست‌هایی در عرصه جنگ نرم و سخت و مدیران میدان هستند که موکب‌داری‌ها و گروه‌های مردمی را اداره می‌کنند. نسبت جهاد زن با وظایف خانوادگی و الگوی فاطمی در پاسخ به پرسش بنیادین درباره نسبت جهاد میدانی زن با وظایف خانوادگی، مدرس نشست با استناد به روایت «جهاد المرأة حسن التبعل»، توضیح دادند که این روایت در مقام ارزش‌گذاری بر عمل است، نه خانه‌نشین کردن زن. پیامبر (ص) می‌خواستند بفرمایند نظام هستی عادلانه است و پاداش جهاد خونین را در سنگر خانواده به زن عطا می‌کند. اما هیچ‌کس نگفته است که زنان نباید مشارکت سیاسی داشته باشند. سیره قطعی معصومین (ع) بر مشارکت فعال سیاسی زنان تأکید دارد؛ چنانکه حضرت زهرا (س) پس از رحلت پیامبر (ص) به عنوان یک مدیر سیاسی به مسجد آمدند و خطبه خواندند. لذا حضور میدانی، تحلیل‌های سیاسی و مدیریت بحران توسط زنان، عین انجام وظیفه در زمانه ماست و خروج از قواعد دینی محسوب نمی‌شود. این نشست علمی با تأکید بر این نکته پایان یافت که زنان امروز هم در سنگر خانواده «جهاد صبر و تربیت» را پیش می‌برند و هم در عرصه اجتماع با «جهاد تبیین و روایت‌گری»، نقشه‌های دشمن را نقش بر آب می‌کنند. این الگو، زنی است که می‌تواند تاریخ آینده را بنویسد و با حضور آگاهانه خود، ژئوپلیتیک منطقه را تغییر دهد.