پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده در عصر حاضر ، پرسش از نسبت دين با زندگي مادي و عقلاني بشر ، به يكي از چالش‌هاي اساسي تبديل شده است . شبهات متعددي مبني بر تعارض آموزه‌هاي ديني يا دست كم بخشي از آموزه هاي آن با نيازهاي مادي و پيشرفت‌هاي دنيوي مطرح مي‌شود . اين پژوهش با هدف دفاع عقلاني از سازگاري آموزه هاي بنيادين دين اسلام با نيازهاي مادي معقول بشر و با اتكا به منظومه فكري يكي از برجسته‌ترين انديشمندان معاصر ، شهيد مرتضي مطهري ، ضرورت مي‌يابد . تبيين اين سازگاري ، نه تنها پاسخگوي شبهات موجود است ، بلكه الگويي براي زيست متعادل و توأم با معنويت در دنياي مدرن ارائه مي‌دهد . مسئله اصلي اين پژوهش ، بررسي اين پرسش است كه چگونه مي‌توان بر مبناي آراء شهيد مطهري ، سازگاري گزاره‌هاي بنيادين دين اسلام با نيازهاي معقول مادي انسان را ثابت كرد؟ در مقابل رويكردهاي رايج كه تنها به كاركردهاي دين مي‌پردازند ، اين تحقيق در پي كشف ويژگي‌هاي ذاتي اسلام است كه عمل به دستورات آن را بدون ايجاد تعارض با زندگي مادي و رفع نيازهاي معقول ممكن مي‌سازد . اين پژوهش به روش توصيفي-تحليلي انجام شده است . در مرحله توصيفي، ابتدا آراء و انديشه‌هاي شهيد مطهري در موضوعات مرتبط با نيازهاي مادي انسان (مانند كار، مالكيت، دنيا، علم، عقل، عدالت و آزادي) از خلال آثار مكتوب ايشان استخراج و به صورت نظام‌مند دسته‌بندي شده است. در مرحله تحليلي نسبت ميان گزاره‌ هاي اسلام در سه حوزه اعتقادي، احكامي و اخلاقي از يك سو و نيازهاي مادي معقول بشر از سوي ديگر، مورد ارزيابي قرار گرفته است. در نهايت ، يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه از منظر شهيد مطهري ، گزاره هاي اسلام در حوزه هاي سه گانه با نيازهاي مادي معقول بشر سازگار و همسو است . اسلام از منظري كه شهيد مطهري ترسيم مي‌كند ، ديني جامع ، عقلاني، فطري و پويا است كه برنامه‌اي متوازن براي سعادت دنيوي و اخروي بشر ارائه مي‌دهد و آموزه‌هاي آن نه تنها مانعي براي زندگي مادي نيست ، بلكه سامان‌بخش آن نيز هست . كليدواژه ها آموزه‌هاي اسلام ، نيازهاي مادي معقول ، عدالت ، دنياگرايي متعادل ، علم گرايي متعادل ، عقل گرايي متعادل ، اجتهاد