در راستای تحقق اهداف علمی و ارتقای سطح دانش پژوهشی در حوزه علوم انسانی، مدرسه علمیه الزهراء(س) با هدف تجهیز طلاب به ابزارهای نوین تحقیق، میزبان کارگاه تخصصی و کاربردی «مهارتهای طرحنامهنویسی» بود. این کارگاه که با حضور جمعی از طلاب سطح ۳ رشته تاریخ برگزار گردید، با هدف استانداردسازی فرایند تدوین پروژههای پژوهشی و آشنایی با روششناسیهای نوین نگارش علمی، برنامهریزی شده بود.
این نشست علمی که توسط سرکار خانم نجمه صالحی، از اساتید برجسته و متخصص در حوزه روششناسی، مدیریت میشد، با نگاهی ویژه به ضرورت «دقت در روایتهای تاریخی» آغاز گردید. ایشان در بخش نخست کارگاه، به تبیین مفهوم «مسئله پژوهش» پرداختند. خانم صالحی با تأکید بر این نکته که یک طرحنامه موفق، برخاسته از یک «مسئله واقعی» است، نحوه نگارش تبیین مسئله را تشریح کردند. ایشان خاطرنشان نمودند که پژوهشگر تاریخ نباید تنها به توصیف وقایع بپردازد، بلکه باید بتواند شکافهای موجود در متون تاریخی را شناسایی کرده و با تبیین دقیق چالشها، ضرورت و اهمیت تحقیق خود را به اثبات برساند.
در ادامه کارگاه، مبحث حساس «طراحی پرسشهای پژوهش» مورد واکاوی عمیق قرار گرفت. استاد دوره با تفکیک دقیق میان «سوالات اصلی» و «سوالات فرعی»، راهنماییهای ارزشمندی را برای طلاب ارائه دادند. ایشان توضیح دادند که سوال اصلی باید ماهیت و جهتگیری کلان تحقیق را مشخص کند، در حالی که سوالات فرعی باید به عنوان زیربنای پاسخگویی به سوال اصلی، ابعاد جزئیتر و عملیاتیتر مسئله را در بر بگیرند. این تفکیک، کلید اصلی در جلوگیری از پراکندگی ذهنی پژوهشگر و حفظ انسجام منطقی در تدوین پایاننامه است.
بخش پایانی و بسیار مهم این نشست، به مهارت «نگارش پیشینه تحقیق» اختصاص یافت. در این مرحله، خانم نجمه صالحی بر این نکته پافشاری کردند که پیشینه تحقیق، صرفاً تکرار عناوین کتابها و مقالات نیست، بلکه هنرِ «گفتگو با آثار پیشین» است. ایشان تأکید نمودند که یک تاریخپژوه توانمند باید بتواند با نقد و بررسی منحصربهفرد آثار گذشته، نشان دهد که تحقیق او چه افزونهای به دانش موجود اضافه میکند و چگونه بر «شکافهای پژوهشی» که در مطالعات پیشین باقی مانده است، تمرکز دارد.
این کارگاه که با مشارکت فعال طلاب و پرسشهای دقیق علمی همراه بود، گامی بلند در جهت توانمندسازی نخبگان آینده در حوزه تاریخ و تربیت پژوهشگرانی دقیق و روشمند در مدرسه علمیه الزهراء(س) محسوب میشود.
