گزارش تفصیلی برگزاری اولین جلسه ی نشست علمی–پژوهشی با عنوان:
«کتابخوانی و سواد هیجانی؛ بازخوانی راهکارهای علمی و دینی در کنترل خشم»
(همراه با معرفی جدیدترین کتابها و مقالات در این زمینه)
به مناسبت هفته کتاب و کتابخوانی، نشست علمی–پژوهشی با ارائه استاد روش تحقیق خانم همایونی 25 آبان 1404برگزار شد. این نشست با تأکید بر اهمیت مطالعه در سبک زندگی امروز آغاز شد
مطالعه؛ ضرورت دنیای پرشتاب امروز
خانم همایونی در ابتدای جلسه با اشاره به افزایش حجم اطلاعات در فضای دیجیتال، بر ضرورت مطالعه پیوسته حتی اگر سطحی باشد، تأکید کرد و گفت:
«در دورهای زندگی میکنیم که سرعت تولید دادهها از توان مطالعه عمیق ما پیشی گرفته است. هرکس باید تا حد امکان مطالعه کند، حتی اگر کوتاه و گذرا باشد؛ چرا که همین مطالعه سطحی نیز دایره اطلاعات ما را گسترش میدهد و ما را در گفتوگوها، تحلیلها و تصمیمگیریها توانمندتر میکند.»
وی همچنین از اضافه شدن کتابهای جدید به کتابخانه و تهیه منابع متنوع علمی و روانشناختی خبر داد و توصیه کرد طلاب و دانشجویان با مراجعه به کتابخانه، از این منابع برای ارتقای دانش موضوعی خود بهرهمند شوند.
ایشان در ادامه، تکنیک مباحثه را یکی از مؤثرترین روشها در ماندگاری اطلاعات دانست و تصریح کرد: «این توانمندی در حوزههای علمیه برادران پررنگتر دیده میشود و لازم است در حوزه علمیه خواهران نیز تقویت شود تا کیفیت علمی خواهران به قوت کمّی فعالیتهای آنان اضافه گردد.»
بخش پژوهشی نشست: تحلیل علمی خشم و راهکارهای کنترل آن طبق مقالات علمی
در ادامه جلسه، فاز علمی–پژوهشی نشست با بررسی مجموعهای از مقالات تخصصی حوزه روانشناسی و مطالعات دینی درباره خشم و پرخاشگری پیش رفت.
۱. منشأ خشم و عوامل برانگیزاننده
استاد همایونی با معرفی یافتههای پژوهشگران، خشم را حاصل دو دسته محرک دانست:
محرکهای بیرونی: ناکامیها، رفتار دیگران، بینظمی در امور، فشارهای محیطی و ارتباطی
محرکهای درونی: افکار منفی، هیجانات کنترلنشده، تجربههای تلنبارشده، و ضعف در مهارت بیان احساسات
وی افزود: «عدم بروز صحیح ناراحتیها باعث میشود خشم جمع شده به صورت رفتارهای غیرمنتظره بروز کند؛ همان اتفاقی که در نوجوان بسیار شایع است.»
۲. پیامدهای خشم کنترلنشده در خانواده
در جلسه تأکید شد که خشم کنترلنشده میتواند:
روابط خانوادگی را به سمت فاصله گرفتن، سردی و انزوا ببرد
باعث افزایش خشونت، دعوا، بحثهای تکراری و کاهش صمیمیت شود
زخمهای روانی ایجاد کند که «با یک عذرخواهی ساده» درمان نمیشوند
۳. راهکارهای کوتاهمدت کنترل خشم
بر اساس نتایج پژوهشهای ارائهشده، مهمترین راهکارهای فوری که میتوان هنگام بروز خشم بهکار گرفت عبارتاند از:
ترک موقت محل
تفکر چند دقیقهای پیش از تصمیمگیری
تنفس عمیق
گفتن ذکر یا صلوات
پیادهروی کوتاه
نوشیدن آب یا گرفتن دوش
شمارش اعداد
نوشتن احساسات و افکار
تغییر محیط و دور شدن از محرک خشم
استاد به یافتههای طب اسلامی نیز اشاره کرد و گفت: «در هنگام عصبانیت طبع انسان به سمت صفرا میرود؛ بنابراین خوردن آب خنک، نشستن، یا راه رفتن آرام میتواند از شدت هیجان بکاهد.»
۴. راهکارهای بلندمدت؛ شناخت، باور و مهارت
در بخش بعد، راهکارهای بنیادین کنترل خشم با تأکید بر دو رویکرد «شناختی» و «اعتقادی» مطرح شد:
الف) راهکارهای شناختی
نوشتن موقعیتهای خشم، رفتارهای انجامشده و پیامد آنها
تحلیل رفتار توسط نوجوان یا والد
آگاهی از زخمهای روانی که کلمات میتوانند ایجاد کنند
ثبت رفتارهای تکرارشونده برای اصلاح الگوی رفتاری
ب) راهکارهای مبتنی بر آموزههای دینی
بر اساس یک مقاله پژوهشی معرفیشده در نشست، توکل و باورهای دینی در صورتی که بهدرستی آموزش داده شده باشد، نقش مهمی در کاهش خشم دارد.
همایونی تأکید کرد: «توکل تنها یک جمله نیست؛ باید در رفتار والدین دیده شود تا در قلب نوجوان اثر بگذارد.»
۵. آموزش مهارت کنترل خشم به نوجوان
طبق پژوهشهای ارائهشده، آموزش مهارت کنترل خشم یکی از مؤثرترین راهکارهاست.
این مهارت شامل:
شناخت موقعیتهای تحریککننده
بیان درست احساسات
انتخاب راهحل توسط خود نوجوان
تمرینهای رفتاری و نوشتاری
نقش والدین در مدیریت موقعیتهای بحرانی، بدون اعمال خشونت
استاد تأکید کرد که والدین باید در لحظههای پرتنش، مدیر موقعیت باشند نه همراه خشم.
۶. اصلاح نظریههای گذشته درباره تخلیه خشم
