پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

بحران‌هاي رواني-معنوي در جهان معاصر و ناتواني رويكردهاي صرفاً مادي‌گرا در پاسخ به آن، بازخواني نيازهاي بنيادين انسان را ضروري ساخته است. اين پژوهش با هدف شناسايي و مقايسه تطبيقي سه نياز بنيادين انسان (آرامش، اميد و شادي پايدار) از منظر قرآن كريم و روان‌شناسي انسان‌گرا و كمال‌گرا انجام شده است. روش تحقيق، تحليل تطبيقي فلسفي-ساختاري با رويكرد انتقادي است كه در آن، مباني، مفاهيم كليدي، غايت رشد و ساختار سلوك انسان در دو منظومه فوق مورد واكاوي قرار گرفته است.يافته‌ها نشان مي‌دهد كه هر دو ديدگاه بر اهميت نيازهايي مانند امنيت، رشد و بهزيستي تأكيد دارند، اما در مباني، غايت و تفسير اين نيازها تفاوت‌هاي بنياديني وجود دارد. در مقابل، قرآن كريم اين نيازها را جلوه‌اي از فقر وجودي انسان دانسته و آن‌ها را ابزارهايي تربيتي در مسير قرب صفاتي و لقاءالله معرفي مي‌كند. در اين نگاه، مفاهيمي مانند طمأنينه، رجاء و فرح معنوي، جايگزين غايت‌مندِ مفاهيم روان‌شناختي مي‌شوند.نتيجه كلي آن است كه گفت‌وگوي روشمند ميان اين دو منظومه در سطح توصيف پديدارهاي انساني ممكن و سودمند است، اما به دليل تفاوت در مباني متافيزيكي و غايت نهايي، همسان‌سازي يا تلفيق ساده‌انگارانه ناممكن است. پژوهش حاضر با ارائه اين چارچوب تحليلي، زمينه را براي طراحي الگوهاي كاربردي تلفيقي در حوزه‌هايي مانند مشاوره اسلامي و تربيت ديني، با رعايت مرزهاي معرفتي هر دو حوزه، فراهم مي‌سازد. واژگان كليدي: تحليل تطبيقي؛ سلامت روان.