در دهمین جلسه از سلسله نشستهای علمی پژوهشی «خوانشی تحلیلی از مؤلفههای اعتقادی و اخلاقی در روایات اصول کافی» که توسط واحد پژوهش مدرسه علمیه تخصصی بانو امین (ره) برگزار شد، جناب آقای دکتر معارف، استاد تمام دانشکده الهیات دانشگاه تهران و سردبیر فصلنامه «پژوهش دینی»، به ادامه بررسی روایات کتاب العلم اصول کافی پرداخت.
ایشان با اشاره به سه عنصر کلیدی در فرآیند آموزش یعنی «عالم»، «متعلم» و «ماده تعلیم و تعلم»، افزودند: در صدر اسلام، معلم پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم)، متعلم اصحاب ایشان و ماده تعلیم و تعلم قرآن کریم بود؛ اما پیامبر شاگرد اختصاصی نیز به نام امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) داشتند.
دکتر معارف سپس به روایات ناظر بر صفات معلم در کتاب کافی، خاصه باب «صفة العلماء» اشاره کردند. از جمله حدیثی از امام صادق (علیهالسلام) که میفرمایند: علم را بطلبید و آن را با حلم و وقار زیبنده سازید، و نسبت به کسی که به او علم میآموزید و کسی که از او علم میآموزید تواضع کنید و عالمان جبار مباشید که خشونت، حق را نابود میکند. همچنین حدیثی صحیح از امام رضا (علیهالسلام) که نشانههای علم را حلم، تواضع و خاموشی به هنگامِ دانایی معرفی میکند.
ایشان به روایتی از حضرت عیسی (علیهالسلام) نیز استناد کردند که خطاب به حواریون، شستن پاهای آنان را نشانه تواضع عالمان دانست و فرمود: درخت حکمت جز در زمین تواضع بارور نمیشود. در پایان، دکتر معارف به داستان محمد بن مسلم، از اصحاب اجماع، اشاره کردند که امام باقر (علیهالسلام) به او فرمود: «تواضع کن» و او در پاسخ، کار آسیابانی را پذیرفت و به محمد بن مسلم آسیابانی معروف شد. استاد معارف خطاب به طلاب و معلمان تأکید کردند: تواضع را پیشه خود سازید.
