پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

تطبيق شخصيت‌هاي مهم تاريخي با توجه به منطقه جغرافيايي و يا بازه زماني متفاوت و نيز مكتب و آيين متفاوت همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. امام حسين و حضرت مسيح(عليهما السلام) از جمله اين افرادي هستند كه به دليل تشابهات مورد مقايسه قرار گرفته‌اند. در دو مقاله‌ي «مطالعه تطبيقي عيسي مسيح و حسين بن علي(عليهما السلام)» و «مقايسه روز عاشورا و يوم كيپور»، تحليل تطبيقي شخصيت‌ امام حسين و حضرت عيسي(عليهما السلام) و رويدادهاي روز عاشورا و يوم كيپور مورد بررسي قرار گرفته است. بررسي‌ها نشان داد كه چارچوب تحليلي خالد سينداويدربرخي موارد،با مباني كلامي اماميه و شواهد معتبر تاريخي و روايي هم‌سويي كامل ندارد؛ محوريت‌بخشي به عهدين در تبيين علم امام(عليه السلام)، برداشت انتزاعي از دلايل‌نگاري، تقليل جايگاه قدسي امام حسين(عليه السلام) و ارائه تفسيري قدرت‌محور از قيام عاشورا موجب شده تحليل وي از چارچوب مفهومي شيعه فاصله گيرد و پيش‌فرض‌هاي نظري، شيوه چينش شواهد تاريخي و نحوه صورت‌بندي نتيجه‌گيري‌ها را تحت تأثير قرار دهد. در ارزيابي ادله، برخي مستندات سينداوي، به‌ويژه پيش‌آگاهي از شهادت و گزارش‌هاي كرامات، با منابع اسلامي قابل تطبيق و از پشتوانه روايي برخوردار بودند، اما تفسير برخي داده‌ها، مانند قرائت كفاره‌گرايانه از شهادت امام حسين(عليه السلام)و نسبت دادن شكل‌گيري هويت شيعه صرفاً به عاشورا، با آموزه‌هاي كلامي و پيشينه تاريخي سازگار نبود. در محور مقايسه روز عاشورا و يوم كيپور، تعميم برخي مفاهيم و كاركردهاي آييني بدون توجه به تفاوت‌هاي اعتقادي و ساختاري ميان اسلام و يهود موجب كاهش دقت تحليلي و بازنمايي ناقص ابعاد اعتقادي، تربيتي و اجتماعي عاشورا شده است. همچنين شتاب‌زدگي در استنتاج، عدم توازن در تحليل تطبيقي، ابهام مفهومي، تحويل نگري تاريخي و ذكرادعاي بدون دليل سبب شده برخي ابعاد شخصيت‌ها و رخدادها به طور كامل ديده نشود و استحكام استدلالي تحليل‌ها كاهش يابد.