پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

موضوع اين پژوهش، بررسي دايره حسبه در فقه اماميه با تمركز بر كاركردها و چالش‌هاي آن در جامعه كنوني است. دايره حسبه به عنوان يك نهاد نظارتي در فقه اماميه نقش بسيار مهمي در حفظ نظم اجتماعي و اجراي احكام شرع دارد با اين حال چالش‌هاي متعددي از جمله تعدد تفاسير و اختيارات محتسبين مي‌تواند بر اثر بخشي آن تأثير بگذارد. هدف اصلي اين تحقيق، تحليل ادله مشروعيت، كاركردها و چالش‌هاي نهاد حسبه از منظر فقه اماميه و ارائه راهكارهاي فقهي متناسب با نيازهاي روز است. روش پژوهش به صورت توصيفي-تحليلي و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و نرم‌افزارهاي معتبر اسلامي انجام شده است. در اين تحقيق سعي شده است تا مشروعيت نهاد حسبه از منظر فقه اماميه با توجه به ادله امر به معروف و نهي از منكر اثبات شود. كاركردهاي دايره حسبه در حوزه‌هاي اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي مورد بررسي قرار مي‎گيرد. از جمله كاركردهاي اقتصادي مي‌توان به نظارت بر بازار، ممانعت از احتكار و قيمت‌گذاري كالاها اشاره كرد، در حالي كه در حوزه فرهنگي، اين نهاد در براندازي منكرات و ترويج ارزش‌هاي اخلاقي نقش دارد، از جمله؛ نظارت بر حجاب و عفت عمومي در جامعه، كه در اين تحقيق مورد توجه قرار گرفته است. با اين حال، چالش‌هايي مانند تداخل وظايف نهادي، فقدان نهادينه‌سازي در فضاي مجازي و عدم آموزش كافي محتسبان، عملكرد اين نهاد را تحت تأثير قرار داده است. پيشنهاد مي‌شود با ايجاد نهاد مستقل، تقويت آموزش فقهي محتسبان و نهادينه‌سازي وظايف حسبه در قوانين، كارايي اين نهاد بهبود يابد.