پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

بازتاب اعمال از جمله مفاهيم بنيادين در معارف اسلامي است كه بر پيوند دقيق ميان رفتارهاي اختياري انسان و نتايج آن در نظام هستي تأكيد دارد. بر اساس آيات قرآن كريم و روايات اهل‌بيت عليهم‌السلام، هيچ عملي از انسان بدون اثر نخواهد بود و آثار آن، چه مثبت و چه منفي، در دنيا و آخرت به او بازمي‌گردد. اين آثار، گاه به‌صورت پيامدهاي معنوي و اخروي، و گاه در قالب نتايج محسوس و دنيوي همچون بركت يا بلا، آرامش يا اضطراب، و امنيت يا ناامني در زندگي فردي و اجتماعي ظهور مي‌يابند. در روزگاري كه غفلت از سنت‌هاي الهي و اصالت دادن به منافع مادي، بسياري از ارزش‌هاي اخلاقي را به حاشيه رانده است، بازخواني آموزه بازتاب اعمال، ضرورتي انكارناپذير براي احياي ايمان، اخلاق و مسئوليت‌پذيري در سطح فرد و جامعه به شمار مي‌رود.پژوهش حاضر با رويكرد توصيفي ـ تحليلي و با بهره‌گيري از منابع كتابخانه‌اي، در پي آن است كه آثار فردي و اجتماعي اعتقاد به بازتاب اعمال را در آيات قرآن و روايات بررسي و تحليل نمايد. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه باور به اين اصل، افزون بر آن‌كه به اصلاح رفتار فردي، رشد اخلاقي، تقويت خودنظارتي و آرامش رواني مي‌انجامد، در ساحت اجتماعي نيز موجب ارتقاي تعامل اخلاق‌محور، كاهش آسيب‌هاي رفتاري، گسترش عدالت و توسعه فرهنگي مي‌گردد. از سوي ديگر، ناديده‌انگاشتن اين سنت الهي، از عوامل تضعيف ايمان، رواج بي‌عدالتي و بروز ناهنجاري‌هاي اجتماعي است.اين تحقيق ضمن تبيين مفاهيم كليدي مرتبط با بازتاب اعمال، به تبيين چالش‌ها و راهكارهاي تقويت اين باور در زيست ديني پرداخته و ظرفيت آن را به‌عنوان الگويي تربيتي در مواجهه با مسائل اخلاقي و اجتماعي معاصر معرفي مي‌كند.