پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده آسيب‌هاي اجتماعي از جمله چالش‌هاي اساسي، پيچيده و چندبعدي جوامع معاصر به‌شمار مي‌روند كه به‌طور مستقيم و غيرمستقيم سلامت رواني و اخلاقي افراد، انسجام و همبستگي اجتماعي، و پايداري نظام‌هاي فرهنگي، ديني و ارزشي را با تهديد مواجه مي‌سازند. اين آسيب‌ها گاه ريشه در ضعف‌هاي فردي، اخلاقي و معنوي انسان‌ها دارند و گاه محصول نابساماني‌هاي ساختاري و ناكارآمدي‌هاي موجود در حوزه‌هاي فرهنگي، اقتصادي، سياسي و مديريتي جوامع هستند. ازاين‌رو، مواجهه با اين پديده نيازمند نگاهي جامع، عميق و مبتني بر مباني معرفتي معتبر است. مسئله اصلي اين پژوهش، تبيين و تحليل راهكارهاي مقابله با آسيب‌هاي اجتماعي از منظر قرآن كريم و سنت معصومان(عليهم‌السلام) با تأكيد توأمان بر ابعاد فردي و اجتماعي است. هدف تحقيق، استخراج، طبقه‌بندي و تحليل نظام‌مند آموزه‌هاي ديني به‌منظور ارائه الگويي جامع، بومي و كاربردي براي پيشگيري، كاهش و مديريت آسيب‌هاي اجتماعي در جوامع اسلامي است. روش پژوهش، توصيفي ـ تحليلي و مبتني بر مطالعات كتابخانه‌اي است و داده‌ها از طريق تحليل محتواي كيفي آيات قرآن كريم و روايات معتبر اهل‌بيت عليهم‌السلام گردآوري و بررسي شده‌اند. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه آموزه‌هاي ديني، مجموعه‌اي هماهنگ از راهكارهاي فردي همچون خودسازي، تزكيه و محاسبه نفس، تقويت ايمان و معنويت، اصلاح سبك زندگي، ارتقاي مسئوليت‌پذيري و مهارت‌هاي ارتباطي، و نيز راهكارهاي اجتماعي نظير تحقق عدالت ساختاري، شفافيت و پاسخ‌گويي نهادها، نظارت اجتماعي، اعتمادسازي عمومي و نقش‌آفريني هدايت‌گر رسانه‌ها را براي مقابله مؤثر با آسيب‌هاي اجتماعي ارائه مي‌كنند. نتيجه پژوهش آن است كه رويكرد قرآن كريم و سنت معصومان(عليهم‌السلام) در مواجهه با آسيب‌هاي اجتماعي، رويكردي تلفيقي، پيشگيرانه و اصلاح‌محور است كه اصلاح پايدار جامعه را در گرو پيوند هم‌زمان اصلاح فرد و اصلاح عادلانه و اخلاق‌مدار ساختارهاي اجتماعي مي‌داند.