پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

خانواده به عنوان نخستين و بنيادي‌ترين نهاد اجتماعي، نقش تعيين‌كننده‌اي در پرورش شخصيت، تأمين آرامش رواني و تعالي معنوي انسان دارد. استحكام روابط زوجين، به ويژه در ابعاد رفتاري، كلامي و احساسي، ستون اصلي پايداري خانواده است و هرگونه ضعف در اين روابط مي‌تواند پيامدهايي چون سردي عاطفي، افزايش تعارضات و حتي فروپاشي زندگي مشترك به دنبال داشته باشد. در دهه‌هاي اخير، رشد آمار اختلافات زناشويي و طلاق در جامعه، ضرورت بازخواني منابع اصيل ديني براي استخراج راهكارهايي كارآمد را دوچندان ساخته است. پژوهش حاضر با هدف شناسايي و تبيين آموزه‌هاي قرآن كريم در زمينه سالم‌سازي روابط زوجين، با تكيه بر آراء دو مفسر برجسته معاصر، علامه سيد محمدحسين طباطبايي در تفسير الميزان و بانو نصرت امين در تفسير مخزن‌العرفان، انجام شده است. روش تحقيق، توصيفي - تحليلي و مبتني بر مطالعه كتابخانه‌اي بوده و آيات مرتبط با روابط همسران در سه محور رفتاري، كلامي و احساسي استخراج و ديدگاه‌هاي دو مفسر به صورت تطبيقي بررسي گرديده است. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه در حوزه روابط رفتاري، اصولي چون حسن معاشرت، مدارا، رعايت كرامت انساني، تشبيه همسران به «لباس»، نيكي حتي در زمان جدايي، و عدالت عملي در چندهمسري، از مهم‌ترين مباني قرآني هستند. در روابط كلامي، بر عفت و سلامت گفتار، استفاده از قول حسن و قول لين، گفتار محبت‌آميز و مهارت در كنترل تعارضات تأكيد شده است. در روابط احساسي نيز مفاهيمي چون ميثاق غليظ، مودت و رحمت، آفرينش براي آرامش، پايبندي به وفاداري، عفت و پاكدامني، و پيوندهاي معنوي مشترك از جمله محبت به اهل‌بيت(عليهم‌السلام) به‌عنوان بنيان‌هاي پايداري زندگي زناشويي مطرح شده‌اند. بررسي تطبيقي آراء دو مفسر نشان مي‌دهد كه علامه طباطبايي با رويكردي فلسفي - اجتماعي به تحليل بنيان‌هاي نظري و كلان اين روابط پرداخته و بانو امين با تأكيد بر جنبه‌هاي اخلاقي - كاربردي، دستورالعمل‌هاي عملي و جزئي را برجسته ساخته است. تركيب اين دو رويكرد، چارچوبي جامع و قابل اجرا براي تحكيم روابط همسران فراهم مي‌آورد كه مي‌تواند نه تنها در حوزه مشاوره‌هاي خانواده، بلكه در سياست‌گذاري‌هاي فرهنگي و اجتماعي نيز مورد بهره‌برداري قرار گيرد.