پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده اتانازي(قتل از روي ترحم) يكي از مباحث جديد و چالش برانگيزاست كه امروزه در حوزه پزشكي مطرح شده است، به اين معنا كه بيمار لاعلاج يا خود به حيات خويش پايان مي دهد، يا اينكه از پزشك خود و يا از اطرافيان خود مي خواهد كه به حيات او پايان دهند. در مورد اتانازي تحقيقات و پژوهش‌هاي فراواني در ابعاد گوناگون حقوقي، اخلاقي و پزشكي انجام شده است. اما از جهت فقهي- تطبيقي كمتر مورد توجه قرار گرفته است. پرداختن به اين موضوع با رويكرد فقهي- تطبيقي مي تواند باعث مشخص شدن احكام مربوط به قصاص، ديه يا تعزير و حدود وجوب يا ترك حفظ نفس ‌شود كه در هر مكتب فقهي ممكن است تفاوت داشته باشند. اين امر به فقيهان و حقوق‌دانان كمك مي كند كه بر اساس مباني هر مذهب، احكامي مستدل و منطبق با اصول شرعي ارائه دهند و در مواجهه با اين مسئله نوظهور پزشكي، تصميمات آگاهانه تر و منسجم تري اتخاذ كنند. لذا اين تحقيق با هدف آشنايي با احكام فقهي اتانازي و بررسي ديدگاههاي فقها و پاسخ به مسائل جديد ايجاد شده، تلاش كرده است تا با استفاده از شيوه كتابخانه اي و روش توصيفي -تحليلي - تطبيقي به بررسي احكام فقهي اتانازي در فقه اماميه و فقه شافعيه پرداخته و با مطالعه منابع فقهي موجود و گردآوري مطالب ضمن استنباط احكام فقهي آن ، به مقايسه اين ديدگاه ها بپردازد. يافته ها نشان مي دهد هرچند در اصل حرام بودن اتانازي به عنوان قتل نفس در هر دو فقه اماميه و شافعيه اتفاق نظرهست، اما با توجه به احكام صادر شده در مورد احكام وضعي اختلاف نظروجود دارد. همچنين در بررسي فتاوي و استفتاآت فقهاي معاصر در زمينه موضوع، تفاوت‌هايي وجود دارد كه به نظر مي رسد برداشت‌هاي متفاوت از مفاهيمي و اصطلاحاتي مانند مرگ ، موت، احتضار، مرگ مغزي و اغما و غيره... دليل اين امر باشد. و همچنين مي توان گفت در مطالعه اقسام اتانازي برخي قواعد فقهي قابل استناد و كاربردي هستند. كليد واژه ها: اتانازي، اتانازي فعال، اتانازي غير فعال، قتل ترحم آميز، فقه اماميه، فقه شافعيه