پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

انسان به لحاظ وجودي داراي دو بُعد مادّي و معنوي است كه بُعد معنوي در حيات او از اهميّت بسزايي برخوردار مي‌باشد. اين بُعد به فرد توانايي مي‌دهد تا در مسير سعادت پيش رود و به قرب إلهي نائل آيد، مشروط بر اينكه انسان در پرورش و رشد معنوي خود اهتمام ورزيده و غفلت نكند. فلسفه وجودي انسان، بر پايه تعادل ميان اين دو بُعد شكل مي‌گيرد و عدم توجّه به بُعد معنوي مي‌تواند منجر به بحران‌هاي هويتي و فقر معنوي گردد. بنابراين، بررسي مهارت‌هاي غلبه بر فقر معنوي از منظر قرآن كريم و روايات اهل بيت امري ضروري و كليدي به شمار مي‌آيد، زيرا بهره‌گيري از آموزه‌هاي ديني مي‌تواند راهگشاي انسان‌ها در شناسايي موانع معنوي و ارائه راهكارهاي مؤثر براي مقابله با آن‌ها باشد و در نهايت به دستيابي به سعادت ابدي بيانجامد. پژوهش حاضر با استفاده از روش‌هاي توصيفي، تحليلي و كتابخانه‌اي به تحليل مهارت‌هاي غلبه بر فقر معنوي از منظر قرآن كريم و روايات پرداخته است. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه غلبه بر فقر معنوي با بهره‌گيري از سه مهارت كليدي: مهارت شناختي، مهارت عملي و مهارت عاطفي امكان‌پذير است. اين مهارت‌ها به فرد اين توانايي را مي‌دهد كه نه تنها وضعيت معنوي خود را تحليل كند، بلكه به اصلاح رفتارها و نگرش‌هاي خود در راستاي تحقق معنويّت بپردازد. توانمندي در مهارت‌هاي شناختي، به درك عميق‌تري از مضامين اخلاقي و معنوي منجر مي‌شود. مهارت عملي، فرد را به اقدام مؤثر در راستاي زندگي معنادار سوق مي‌دهد، و مهارت عاطفي، به او كمك مي‌كند تا احساسات و عواطف خود را در ارتباط با ديگران و خداوند جهت دهي كند. در نهايت، اين مهارت‌ها نقشي كليدي در ارتقاء كيفيت زندگي دنيوي و اخروي انسان ايفا مي‌كنند و به او مي‌آموزند كه ارتباطي عميق با حقيقت و معناي زندگي برقرار سازد. اين پژوهش با تأكيد بر آموزه‌هاي ديني به ارائه راهكارهايي براي رشد معنويّت و مقابله با فقر معنوي تدوين شده است تا سبب ارتقاء سطح شناخت و عملكرد انسان در مسير إلهي باشد.