پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده دين اسلام در ذات خويش بر اصل سهولت بنيان گرديده است. اين گفته را مي‌توان در سيرۀ قولي و عملي رسول خدا و ائمۀ طاهرين به وضوح مشاهده كرد. پيامبر خدا با بهره‌مندي از همين اصل موفق به تشكيل جامعه اسلامي و دولت اسلامي گرديد و رويۀ تساهلي ايشان در امور مختلف، باعث جذب مردم حول محور توحيد گرديد. امروزه كه برخي آگاهانه يا ناآگاهانه اسلام را دين سخت‌گير و قواعد آن را خشك و بدون انعطاف مي‌نماياند، بحث از اصل سهولت براي تنقيح رويۀ تساهلي و تسامحي اسلام ضرورت و اهميت بيش از پيش دارد؛ زيرا با اين كار اولاً ابهامات در قوانين اسلامي و روح اسلام رفع مي‌گردد و ثانياً اجتماعات اسلامي با وضع يا تعديل قوانين مدني، بيش از پيش پايبند احكام اسلامي مي‌گردد. بدين ملحوظ، تحقيق حاضر با روش تحليلي-توصيفي به تبيين اصل سهولت پرداخته و جايگاه آن را در نظرگاه سه فقيه برجسته در تاريخ فقه شيعه كه هركدام داراي مكتب فقهي ويژه بوده‌اند، به تحليل گرفته است. يافته‌هاي تحقيق نشان از اين دارد كه در ميان فقهاي شيعه، سه فقيه موردنظر بيشترين توجه را به اصل سهولت داشته و آن را در كنار ديگر اصول و قواعد فقهي، در استنباطات و استخراجات فقهي خويش در ابواب مختلف فقهي به كار گرفته‌اند.