به همت معاونت فرهنگی و پژوهشی مدرسه علمیه فاطمیه (سلاماللهعلیها) نجفآباد، مراسم سوگواری رهبر شهید با خوشامدگویی و عرض تسلیت شهادت ولی امر مسلیمین حضرت آیت الله امام سید علی حسینی خامنه ای (قدس الله نفسه الزکیه) توسط مدیریت حوزه سرکار خانم زمانه به مدعوین ،همراه نشست علمی تخصصی با محوریت «تحلیل تطبیقی گفتمان عاشورا و اندیشهی سیاسی رهبر شهید» روز یکشنبه ۲۱ تیرماه ۱۴۰۵ در سالن اجتماعات این مدرسه برگزار شد. این رویداد علمی که با حضور طلاب، اساتید و کادر همراه بود، به عنوان گامی در جهت بازخوانی منظومهی معرفتیِ مقاومت و بصیرت در پرتو مکتب حسینی و سیرهی عملی رهبر فقید انقلاب اسلامی طراحی گردید.
۱. چیستی و ضرورت نشست: از نظریه تا مصداق
دبیر علمی نشست در ابتدای جلسه، با اشاره به ضرورت «تاریخپژوهی تطبیقی در انقلاب اسلامی»، بر این نکته تأکید کرد که نهضت عاشورا نه صرفاً یک واقعهی تاریخی، بلکه «الگویی فراتاریخی» برای مواجهه با نظامهای طاغوتی و انحرافی است. وی با طرح پرسش بنیادین «چگونه میتوان از قیام حسینی، یک نظریهی مقاومتِ زمانمند برای عصر کنونی استخراج کرد؟»، زمینهی اصلی سخنرانی سرکار خانم حقیقی، استاد برجستهی حوزه، را ترسیم نمود.
۲. محورهای علمی ارائه شده استاد
الف) هرمنوتیک عاشورا در آیینهی قرآن و روایات
خانم حقیقی سخن خود را با رویکردی تفسیری-روایتی آغاز کرده و با تلاوت سورهی مبارکه «والفجر» و استناد به روایتی از امام صادق (علیهالسلام)، به اثبات این مدعا پرداختند که «حقیقت فجر» و «لیالی عشر» در این سوره، اشارهای لطیف به وجود مقدس امام زمان (عج) و ایام دههی اول محرم دارد. ایشان با بهرهگیری از روش «تفسیر تنزیلی» نشان دادند که قرآن، قیام حسینی را نه یک رخداد زمینی، بلکه «نازلهی الهی» معرفی میکند که در آن، سنتهای خداوندی (مانند مهلتدهی به ظالمان و عاقبتبینی) به وضوح قابل رصد است.
ب) تطبیق گفتمانِ مقاومت: از کربلا تا انقلاب اسلامی
در بخش محوری سخنرانی، ایشان با رویکردی «تحلیل گفتمان تاریخی»، شباهتهای ساختاری میان قیام امام حسین (ع) و مبارزات رهبر فقید را در پنج محور اصلی تبیین نمودند:
۱. بصیرتافزایی در بحرانهای هویتی (با استناد به خطبههای سیدالشهدا در منا و روز عاشورا)
۲. مواجهه با جریانهای انحرافیِ دروندینی (همانند خواصِ فریبخوردهی کوفه و منافقینِ دوران انقلاب)
۳. آسیبشناسیِ «وظیفهشناسیِ انقلابی» در برابرِ «نتیجهگراییِ صرف»
۴. جایگاهِ «انتظارِ پویا» و پیوند با امام عصر (عج) (با اشاره به حدیث معروف از امام صادق(ع) دربارهی «پیراهنِ خونینِ سیدالشهدا» و تطبیق آن بر وصایای رهبر شهید)
۵. تبیینِ نسبتِ «شهادت» با «کرامتِ الهی» و بازخوانی خطبهی ۱۲۳ نهجالبلاغه که در آن، «أشرف الناس موتاً قتل فی سبیل الله» بالاترین معیارِ کرامت معرفی شده است.
ج) روششناسیِ بصیرت در مکتب حسینی
استاد حوزه با بهرهگیری از آرای عرفانی و سیاسیِ معاصر (نظیر دیدگاههای آیتالله جوادی آملی و شهید مطهری)، به تبیین شاخصههای «نفس مطمئنه» پرداخته و آن را در سیرهی عملی رهبر شهید مصداقیابی نمودند. ایشان با اشاره به روایتی از امام صادق (ع) که «نفس مطمئنه» را همراهی با اهلبیت (ع) در لحظات پایانی عمر معرفی میکند، اذعان داشتند که رهبر شهید، این مقام را نه در گفتار که در لحظهی وداع و وصیتهای عارفانهی خود، به تحقق عینی رساند.
۳. یافتههای علمی و نتیجهگیریهای راهبردی نشست
در جمعبندیِ نشست، سه خروجیِ علمیِ اصلی ارائه گردید:
نخست: الگوی عاشورا، یک «پارادایم جامع» برای تحلیلِ جریانشناسی سیاسی و اجتماعی در طول تاریخ اسلام است که بدون درنظرگرفتنِ آن، تحلیلِ انقلاب اسلامی و رهبری شهید، ناقص خواهد بود.
دوم: وجه تمایزِ رهبری شهید، «فقهِ حکومتی» و «سیاستِ عارفانه» او بود که ریشه در همان گفتمان حسینی دارد؛ چنانکه خود در وصایایشان از «دلدادگی به شهادت» به عنوان «زیباترین لحظهی وصال» یاد میکنند.
سوم: براساس شواهد تاریخی و روایی (همچون ماجرای وهب مسیحی در کربلا و برخورد محسن فیض کاشانی با اندیشمند غربی)، «بصیرت» همواره بر «مکتبزدگیِ صرف» تقدم داشته است و امروز نیز جوانان غربی با شناختِ صحیح از امام شهید، از ما در درکِ عمقِ این نهضت سبقت گرفتهاند؛ هشداری که نیاز به بازنگری در روشهای آموزشی و پژوهشی حوزه دارد.
