در عصری که مرزهای جغرافیایی در برابر طوفان اطلاعات بیپایان محو شدهاند، «سواد رسانهای» دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی حیاتی برای بقای ارزشهای تربیتی در خانواده است. نشست تخصصی ویژهنامه «جنگ رمضان و مقاومت» در مدرسه علمیه الزهرا (س) اهواز، با حضور خانم ملکمحمدی، به بررسی نقش حیاتی سواد رسانهای والدین در هدایت نسل Z پرداخت و نشان داد که چگونه میتوان در میان هیاهوی زیست دیجیتال، کشتی تربیت را به ساحل آرامش و بصیرت رساند.
این جلسه در روز چهارشنبه ۱۰ تیرماه ۱۴۰۵ با محوریت چالشهای تربیتی نسل Z در فضای مجازی، به صورت مجازی برگزار گردید. این نشست که دبیری علمی آن بر عهده خانم لیلا جعفری دهکردی بود، با هدف تبیین راهکارهای عملیاتی برای مواجهه هوشمندانه با چالشهای زیست دیجیتال طراحی شده بود.
چالش اصلی: نسل Z یا نسل «بیمرز»؟ خانم ملکمحمدی، ارائهدهنده این نشست، با طرح این پرسش کلیدی که «چگونه میتوانیم فرزندانمان را در دنیایی که فیلترشکنها و الگوریتمها بر آن حکومت میکنند، هدایت کنیم؟»، بحث را از سطح نگرانیهای صرف به سطح تحلیلهای علمی و تربیتی ارتقا داد. ایشان تأکید کردند که نسل Z، نخستین نسلی است که هویت خود را در بستر «زیست دیجیتال» شکل میدهد و روشهای سنتی کنترل و نظارت، دیگر کارایی لازم را ندارند.
راهکارهای مستند و علمی برای سواد رسانهای و هدایت تربیتی در بخش اصلی ارائه، سرکار خانم ملکمحمدی با استناد به مبانی نظری و پژوهشهای میدانی، راهکارهای زیر را برای تقویت سواد رسانهای والدین و هدایت نسل Z معرفی نمود:
۱. تغییر رویکرد از «ممنوعیت» به «مشارکت فعال: یکی از چالشبرانگیزترین بخشهای ارائه، تأکید بر این نکته بود که تلاش برای مسدودسازی کامل فضای مجازی، نهتنها بیفایده، بلکه مخرب است. ارائهدهنده پیشنهاد داد که والدین باید به جای ایستادن در مقابل جریان، به عنوان «همسفر» وارد فضای دیجیتال فرزندان شوند. این مشارکت فعال، فرصتی برای گفتوگو و اصلاح خطاهای دیدگاهی ایجاد میکند.
۲. تقویت «فیلتر ذهنی» به جای «فیلتر نرمافزاری: خانم ملکمحمدی با استناد به مطالعات روانشناسی شناختی، بیان کرد که مهمترین ابزار دفاعی در برابر محتوای آسیبزا، تقویت تفکر انتقادی در فرزندان است. والدین باید به فرزندان خود بیاموزند که چگونه منبع اطلاعات را بررسی کنند، با کدام منبع اعتماد کنند و چگونه با محتوای تحریککننده مواجه شوند. این مهارت، سواد رسانهای واقعی است.
۳. الگوسازی در مصرف رسانهای: ارائهدهنده تأکید کرد که فرزندان بیشتر از آنکه به نصیحتهای والدین درباره استفاده از گوشی گوش دهند، رفتار مصرف رسانهای آنها را تقلید میکنند. بنابراین، والدین باید خود نیز الگوهای صحیح استفاده از رسانه را رعایت کنند و زمانهای بدون صفحه را در خانواده نهادینه سازند.
۴. ایجاد «فضای امن گفتوگو» درباره محتوای دیجیتال: یکی از راهکارهای کلیدی، ایجاد فضایی بود که فرزندان بدون ترس از قضاوت یا تنبیه، تجربیات و مواجهههای خود با محتوای نامناسب در فضای مجازی را با والدین در میان بگذارند. این اعتماد متقابل، کلید اصلی هدایت تربیتی در عصر دیجیتال است.
در پایان این نشست علمی، خانم جعفری دهکردی، دبیر علمی نشست، با اشاره به اهمیت این مباحث برای طلاب و اساتید، خاطرنشان کرد که وظیفه ما در حوزه علمیه، تربیت نسلی است که بتواند در پیچوخمهای دنیای مدرن، بصیرت و تعهد خود را حفظ کند. این نشست نشان داد که سواد رسانهای والدین، نه یک مهارت جانبی، بلکه ستون فقرات تربیت موفق در قرن بیست و یکم است. این نشست به عنوان گامی مؤثر در جهت توانمندسازی اساتید و طلاب حوزه علمیه خواهران خوزستان در مواجهه با چالشهای فرهنگی و تربیتی امروز، برگزار شد و بازخورد مثبتی از سوی حاضرین دریافت نمود.
