پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده اين پژوهش با رويكردي توصيفي-تحليلي به بررسي سنت‌هاي الهي در قرآن كريم و نقش آن‌ها در پيشرفت و افت جوامع مي‌پردازد. سنت‌هاي الهي قوانيني پايدار و تغييرناپذيرند كه بر زندگي فردي و اجتماعي انسان‌ها جاري است. قرآن كريم با اشاره به سنت‌هايي مانند بركت، هدايت، جانشيني، ياري و دگرگوني، زمينه‌هاي رشد و برتري جامعه باورمند را ترسيم كرده و در برابر، با بيان سنت‌هايي چون گمراه‌سازي، تدريج در عذاب، كيفر، نيرنگ و نابودي، عوامل سقوط و فروپاشي تمدن‌ها را آشكار ساخته است. اين پژوهش ضمن روشن‌سازي مفاهيم اساسي و گونه‌بندي‌هاي گوناگون سنت‌هاي الهي نشان مي‌دهد كه پيوند ميان ايمان، اخلاق، دادگري و توكل با پيشرفت جامعه‌ها و در مقابل، ارتباط ستم، ناباوري، غفلت و تباهي با فروافتادگي ملت‌ها، حقيقتي قرآني و تغييرناپذير است. اين كاوش بر آن است كه با بهره‌گيري از آيات قرآن و روايت‌هاي اهل بيت عليهم‌السلام و ديدگاه‌هاي مفسران، الگويي روشن براي ساختن تمدن اسلامي و بازگشت به هويت ناب ديني ارائه كند. بر اين پايه، سنت‌هاي الهي در قرآن به‌عنوان قانونمندي‌هاي فراگير و هميشگي در جهان آفرينش شناخته مي‌شوند كه هم در سرنوشت اشخاص و هم در فراز و فرود تمدن‌ها نمايان مي‌گردند. قرآن كريم با بيان اين سنت‌ها، هم راهنماي رفتار براي جوامع اسلامي است و هم هشداردهنده براي همه مردمان. برپايه دستاوردهاي اين پژوهش، پايبندي به بنيان‌هاي ايماني و اخلاقي شرط بهره‌مندي از سنت‌هاي همراهي‌كننده الهي مانند بركت و ياري است و دوري از اين اصول، جامعه را در برابر سنت‌هاي بازدارنده و كيفرگرايانه، گام‌به‌گام به سوي نابودي رفتن و نابودي كامل قرار مي‌دهد. اين چارچوب قرآني مي‌تواند بنياد نظري و عملي براي حركت به سوي پيشرفت فراگير و دوري از افت و تباهي باشد.