پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

چكيده : در نظام اقتصاد اسلامي، خمس و زكات (ماليات هاي اسلامي) براي بالا بردن سطح رفاه نيازمندان، توازن اقتصادي و برقراري عدالت اجتماعي وضع شده اند. از نظر فقه اسلام، خمس و زكات مهم ترين ماليات هاي اسلامي محسوب مي شود. جايگاه منابع مالي براي رشد و پيشرفت اقتصادي، اجتماعي و سياسي، جايگاه بسيار مهم و سرنوشت سازي است؛ اگراين مقوله به درستي در جامعه نهادينه شود و مردم آثار و دستاوردهاي آن را درجامعه ببينند بدون ترديد به پرداخت خمس و زكات روي خواهند آورد. در كنار خمس و زكات، منبع مالي ديگري به نام ماليات وجود دارد. كه عمر آن با پيدايش نخستين حكومت ها و سازمان هاي مديريت اجتماعي همراه مي باشد. در تاريخ هيچ حكومتي وجود نداشته كه از شهروندان خود و يا اقوام و ملت هايي كه احيانا مغلوب او واقع مي شدند به مفهوم كلي كلمه ماليات نگيرد جامعه اسلامي نيز از اين امر مبرا نبوده است. اما سوالي كه مطرح مي شود اين است كه آيا بين ماليات وخمس و زكات ارتباط وجود دارد؟ در اين پژوهش سعي شده است تا با هدف تبيين نظام مالي اسلام، با روش توصيفي تحليلي رابطه ي بين ماليات، خمس و زكات، بر اساس دو ديدگاه شيعه و اهل سنت به صورت تطبيقي مورد بررسي قرار گيرد. براي نيل به اين مقصود ابتدا نقش خمس و زكات در اقتصاد اسلامي، از منظر اخبار و دانش اقتصاد مورد بررسي قرار گرفت سپس به ماليات و رابطه آن با خمس و زكات از ديدگاه فريقين پرداخته شد و سرانجام اشتراكات و افتراقات فقه اماميه با اهل سنت پيرامون رابطه خمس و زكات با ماليات به صورت تطبيقي مورد بررسي فقهي قرار گرفت. اين بررسي از طريق منابع و كتب فقهي و حقوقي انجام گرديد و در نهايت اين نتيجه حاصل شد كه بين ماليات و خمس و زكات ارتباط وجود دارد و ماليات جايگزين خمس و زكات نمي شود.