پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

بررسي حيات و عملكرد شخصيت‌هاي صدر اسلام، به‌ويژه افرادي كه هم‌عهد رسول خدا (ص) را درك كرده و هم در تحولات پس از رحلت ايشان نقش‌آفرين بوده‌اند، ضرورتي مهم براي تبيين واقع‌بينانه تاريخ اسلام است. يكي از اين شخصيت‌ها، عبدالله بن جعفر بن ابي‌طالب است كه هم‌زمان با پيامبر اسلام زيسته و در دوران خلفا، اهل‌بيت (ع)، و تحولات بزرگ سياسي و اجتماعي قرن نخست هجري حضور مؤثر داشته است. پژوهش حاضر در چهار فصل تنظيم شده است: فصل نخست به كليات، اهداف، ضرورت تحقيق، پرسش‌ها و فرضيات مي‌پردازد؛ فصل دوم زمينه‌هاي تاريخي و سياسي دوران عبدالله بن جعفر را بررسي مي‌كند؛ فصل سوم مواضع و عملكرد سياسي وي در برابر خلفا، اهل‌بيت (ع)، و خواص را تحليل مي‌نمايد؛ و فصل چهارم به ابعاد اجتماعي، اخلاقي و تعامل او با مردم و ساختارهاي اجتماعي اختصاص دارد. روش پژوهش، توصيفي ـ تحليلي با رويكرد كيفي و مبتني بر منابع تاريخي و روايي شيعه و اهل سنت است. يافته‌ها نشان مي‌دهد عبدالله بن جعفر شخصيتي چندبعدي و اثرگذار در رخدادهاي مهم زمانه خود بوده است. او در دوران خلافت اميرالمؤمنين (ع)، با ايشان بيعت كرد و در جنگ‌هاي جمل و صفين نقش نظامي و مشورتي داشت. با وجود عدم حضور در كربلا، فرزندانش را به ياري امام حسين (ع) فرستاد. پس از عاشورا، با دستگاه خلافت اموي ارتباط برقرار كرد و حتي در وقايع مهمي چون واقعه حرّه و مشورت با يزيد نقش داشت. در دوره‌هاي بعد نيز با زبيريان و مروانيان ارتباط داشت. اين حضور پيوسته در عرصه‌هاي سياسي و اجتماعي، او را به شخصيتي قابل‌تحليل و تأمل در تاريخ اسلام تبديل كرده است.