کرسی علمی ترویجی نقد نظریه «خطاپذیری گزاره‌های قرآنی» جیمز بلمی در کرسی علمی ترویجی
کرسی علمی ترویجی با محوریت تحلیل انتقادی نظریه جیمز بلمی مبنی بر خطاپذیری گزاره‌های قرآنی در مدرسه علمیه تخصصی رفیعةالمصطفی (علیهاالسلام) در روز یکشنبه ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵ برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی مدرسه علمیه تخصصی رفیعه المصطفی (ع)، کرسی علمی ترویجی «تحلیل انتقادی نظریه جیمز بلمی مبنی بر رهیافت خطا در برخی گزاره‌های قرآنی» با ارائه سرکار خانم معصومه شهبازی، دانش‌پژوه سطح ۴ تفسیر تطبیقی و نقد جناب آقای دکتر عبدالله میراحمدی، عضو هیأت علمی دانشگاه خوارزمی و دبیری علمی سرکار خانم دکتر طاهره صادقی، در مدرسه علمیه تخصصی رفیعةالمصطفی (علیهاالسلام) برگزار شد.
سرکار خانم شهبازی، ارائه‌دهنده این کرسی علمی، گفت: جیمز بلمی، از مستشرقان معاصر، با تکیه بر روش‌های نقد متنی عهدین، مدعی وجود خطا و اشتباه در برخی کلمات قرآن کریم شده است. او با ادعای عدم کتابت قرآن در عصر رسالت و اتکای صرف آن به حافظه شفاهی صحابه، معتقد است پیامبر (ص) و ادبای عرب از این خطاها غافل بوده‌اند. این در حالی است که مستندات تاریخی و عقلی متقنی بر کتابت قرآن در زمان پیامبر (ص) و اهتمام مسلمانان به نگارش وحی وجود دارد.
جناب آقای دکتر میراحمدی، ناقد این کرسی، اظهار داشت: یکی از نقاط قوت این مقاله، عبور از نقد مصداقی به نقد مبنایی و استفاده از منابع تفسیری شیعه و سنی است. با این حال، برای غنای بیشتر اثر، لازم است رویکردی فیولوژیک (متن‌شناسانه) و تاریخی مبتنی بر شواهد عینی نسخه‌شناسی (مانند مصاحف کهن) اتخاذ شود و از استدلال‌های صرفاً کلامی و برون‌متنی پرهیز گردد، زیرا جیمز بلمی به مبانی کلامی اسلامی باور ندارد و نقد او باید با ابزارهای متن‌شناختی و زبان‌شناسی تاریخی صورت گیرد.
وی افزود: نقد آرای مستشرقان باید با دیدی جامع و با بررسی تمام آثار آن‌ها صورت گیرد، چرا که اتکا به یک مقاله یا مدخل در دایرةالمعارف قرآن لایدن نمی‌تواند تصویر کاملی از نظام فکری آنان ارائه دهد. همچنین لازم است مرز میان خطای رسم‌الخط و خطای متن به دقت تفکیک شده و از داوری‌های کلی و مطلق‌گرایانه پرهیز شود.
خانم شهبازی در پاسخ به ملاحظات ناقد، خاطرنشان کرد: ایراد اساسی به کار جیمز بلمی و بسیاری از مستشرقان این است که در طرح نظریات خود هیچ استنادی به منابع اسلامی ندارند و صرفاً بر اساس پیش‌فرض‌های خود یا آثار هم‌فکران خود اظهارنظر می‌کنند. همچنین عدم تسلط کامل بر ریزه‌کاری‌های زبان عربی و فصاحت و بلاغت آن، سبب شده تا آنان زیبایی‌های بیانی قرآن را به عنوان عیوب متنی تلقی کنند.
در پایان این نشست، خانم صادقی مدیر علمی جلسه تصریح کرد: رویارویی با فرضیات مستشرقان نه با نادیده‌انگاری آن‌ها محقق می‌شود و نه با مرعوب شدن در برابر اصطلاحات غربی؛ بلکه مسیر صحیح، تن دادن به نقد روش‌شناختی دقیق، مجهز شدن به علوم بنیادین و صیانت علمی و برهانی از حریم کلام الله است.
