ریشه‌کنی آسیب‌های تربیتی در گروی تقویت «حیا»، آموزش مهارت حل مسئله و پرهیز از تربیت گلخانه‌ای؛ خانواده کانون اصلی شکل‌گیری نسل مقاوم است
آقای دکتر حامد بخشی، استاد دانشگاه و کارشناس در حوزه خانواده، با تأکید بر اینکه حیا رکن بنیادین و ریشه اصلی عفاف و حجاب است، گفت: مشکلات تربیتی نسل امروز و آسیب‌های اجتماعی ریشه در تربیت گلخانه‌ای و برآورده شدن فوری خواسته‌ها در خانواده دارد و با پرهیز از پرخاشگری در منزل و تقویت مهارت حل مسئله می‌توان نسلی مقاوم و تاب‌آور تربیت کرد.
به گزارش پایگاه خبری رسانه ای حوزه علمیه خواهران هرمزگان؛ آقای دکتر حامد بخشی استاد دانشگاه و کارشناس در حوزه خانواده؛ درچهارمین پیش نشست ملی «نقش خانواده در تربیت نسل مقاوم» در مدرسه علمیه تخصصی الزهراء سلام الله علیها بندرعباس بیان کرد: با اشاره به آسیب‌های ناشی از توقعات آنی جوانان و عدم تحمل سختی‌ها، ریشه این پدیده را در سبک تربیتی خانواده‌هایی دانست که با برآورده کردن فوری تمامی خواسته‌های فرزندان در دوران کودکی، مجال درک محدودیت‌های واقع‌بینانه را از آن‌ها سلب کرده‌اند؛ به گونه‌ای که امروزه بسیاری از جوانان در مواجهه با چالش‌های زندگی مشترک و معیشت، به جای تلاش و تحمل سختی، به دنبال راه‌حل‌های فوری هستند.
آقای دکتر حامد بخشی با تأکید بر ضرورت تقویت «مهارت حل مسئله» و تفکر انتقادی در کودکان و نوجوانان، تصریح کرد: ازدواج‌های زودهنگام ناموفق و وابستگی‌های افراطی، ریشه در این واقعیت دارد که والدین همواره حلال مشکلات فرزندان بوده‌اند و فرصت مواجهه مستقل با چالش‌ها را به آن‌ها نداده‌اند؛ کما اینکه آسیب تربیت گلخانه‌ای و آکواریومی نیز مانع از آشنایی نسل نوجوان با واقعیت‌های جامعه می‌شود.
استاد دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر مفهوم «اقامه نماز» به عنوان یک الگوی رفتاری و اخلاقی، افزود: اقامه نماز به معنای نفوذ روح اخلاق، صداقت و آرامش در تمامی شئون زندگی است و بزرگوارانی که نماز می‌خوانند، حق ندارند با پرخاشگری، تحقیر، زخم‌زبان، نیش و کنایه و فریاد زدن بر سر فرزند، همسر یا دیگران، بنای تربیت را تخریب کنند؛ چرا که وقتی والدین در کنار نماز خواندن پرخاشگری می‌کنند، فرزندان دین‌باوری آن‌ها را زیر سؤال می‌برند، داد زدن تنها در مواقع اضطراری دفاع از حقوق در برابر تجاوز یا تعدی دشمن خارجی جایز است، نه در روابط خانوادگی و تمامی شئونات زندگی یک فرد نمازگزار باید متصل به اخلاق باشد؛ همان‌گونه که اگر یک روحانی یا فرد شاخص دچار خطایی مانند سیگار کشیدن در انظار شود، به دلیل جایگاه و لباسش، نه فقط شخصیت خودش، بلکه لباس و نهاد مربوطه زیر سؤال می‌رود و اقامه صحیح آن جایگاه مخدوش می‌گردد.
کارشناس در حوزه خانواده با طرح یک نقد بنیادین پیرامون اصطلاحات رایج فرهنگی، به نقد ترکیب «عفاف و حجاب» پرداخت و اضافه کرد: این دو کلمه به تنهایی ناقص هستند و مشابه خطای جدا کردن قرآن از عترت است؛ کلمه کلیدی و اصلی که پیش از این دو باید مورد توجه قرار گیرد، «حیا» است.
وی با استناد به مبانی تربیتی مرحوم آیت‌الله آقا مجتبی تهرانی و کتاب «ادب الهی» تأکید کرد: حیا، رکن تربیت و رکن بنیادین خانواده است و اگر حیا نباشد، حتی در زیر چادر، کت‌وشلوار یا لباس روحانیت نیز می‌توان دچار فساد و انحراف شد؛ چنان‌که کاهش حیا در روابط خانوادگی و فضای مجازی آسیب‌زا است.
آقای دکتر حامد بخشی با تشریح دقیق سلسله‌مراتب این ارکان اظهار داشت: حیا به عنوان نیت و ریشه درونی، عفاف را در رفتار و نگاه تنظیم می‌کند و حجاب به پوشش ظاهری شکل می‌بخشد؛ در فعالیت‌های فرهنگی اغلب دچار خطای تمرکز بر ظاهر شده‌ایم و حجاب را چسبیده‌ایم اما عفت و حیا را رها کرده‌ایم، در حالی که حیا مقدمه و ریشه اصلی عفاف و حجاب است.
استاد دانشگاه در ادامه ضمن تأکید بر همبستگی ناگسستنی این مفاهیم توضیح داد: اگرچه حیا مقدمه عفاف و حجاب است، اما این سه مفهوم لازم و ملزوم و مکمل یکدیگرند؛ به طوری که اگر حیا داشته باشیم اما جامعه برهنه باشد و حجاب و عفاف ظاهری رعایت نشود، باز هم الگو کامل نخواهد بود و تعالی اخلاقی جامعه تنها در سایه حفظ همزمان این سلسله‌مراتب محقق می‌شود.
کارشناس در حوزه خانواده بیان داشت: خانواده کانون بنیادین شکل‌گیری رفتار انسان و جامعه عرصه بروز و ظهور آن است؛ چرا که ناهنجاری‌هایی همچون پرخاشگری و دروغ نخست در کانون خانواده آموخته شده و سپس در مدرسه، فضای مجازی و ابعاد مختلف جامعه بازتولید می‌شوند، از این رو توانمندسازی ساختار خانواده ضرورتی انکارناپذیر به شمار می‌رود.
وی ادامه داد: یکی از برجسته‌ترین خصوصیات نسل مقاوم برخورداری از تاب‌آوری بالا در برابر ملایمات و سختی‌هاست، اما اگر خانواده‌ای درگیر آسیب‌های اجتماعی باشد، فرد در مدیریت هیجانات، حل مسئله و مهارت‌های اساسی زندگی دچار ضعف شده و تاب‌آوری او به شدت در معرض آسیب قرار می‌گیرد.
آقای دکتر حامد بخشی تأکید کرد: برای دستیابی به الگوی مطلوبی از نسل مقاوم و پرورش فرزندانی توانمند، توجه به راهبردهایی کلیدی همچون ارتقای روحیه حماسی، پرورش حس مسئولیت‌پذیری، افزایش استقلال روانی، نظرسنجی از فرزندان در امور شخصی و به کارگیری سبک فرزندپروری مقتدرانه به عنوان بهترین مدل الزامی است.
استاد دانشگاه در پایان خاطر نشان کرد: توسعه مهارت‌های زندگی نظیر هنر نه گفتن و نه شنیدن، تقویت مهارت حل مسئله، تربیت اخلاقی و آشنا کردن فرزندان با مسلک ائمه با بهره‌گیری از آموزش‌های غیرمستقیم، در کنار تحکیم صمیمیت درون‌خانوادگی و تسلط بر اصول روانشناسی ارتباطی میان والدین و فرزندان، بستر مطمئنی را برای تربیت نسلی مقاوم و پویا فراهم می‌سازد.
