پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

مقاومت؛ از معنای لغوی تا مقام «رضا» و عبور از خود

خانم مریم جعفری سراجی؛ مدیر مدرسه علمیه تخصصی الزهراء(سلام الله علیها) بندرعباس گفت: مقاومت تنها یک واژه نظامی نیست، بلکه فعلی چندسویه در باب «مفاعلت» است که از مبارزه با نفس و رسیدن به مقام رضا آغاز شده و با الگوهای تاریخی از آسیه تا حضرت زینب(سلام الله علیها)، به ابزاری برای تمدن‌سازی و حفظ انسجام خانواده و جامعه بدل می‌گردد.

به گزارش پایگاه خبری رسانه ای حوزه علمیه خواهران هرمزگان؛ خانم مریم جعفری سراجی، مدیر مدرسه علمیه تخصصی الزهراءسلام الله علیها بندرعباس، در پنجمین نشست علمی «زینب، فریاد فرمند: از تاب آوری تا راهبری» با موضوع: «نقش و اثر گذاری بانوان در مقاومت و تداوم مسیر» که به همت مدرسه علمیه تخصصی الزهراءسلام الله علیها در مهدیه بزرگ بندرعباس برگزار شد، بیان کرد: کلمه «مقاومت» از مصدر باب «مفاعله» است و هر کلمه‌ای که به این باب برود، دو بار معنایی در خود دارد؛ نخست، بحث «شراکت» و دوم، «تکثیر و ازدیاد»، مقاومت در معنای شراکت، به این معناست که مقاومت یک عمل چندسویه است و دارای یک فاعل واحد نیست، اگر بخواهید نمادی برای مقاومت متصور شوید، باید دو چیز در مقابل هم قرار بگیرند تا این مقاومت شکل بگیرد؛ این در واقع تلاشی است که یکی از دو طرف در مقابل طرف دیگر از خود نشان می‌دهد.

خانم مریم جعفری سراجی اذعان داشت: وقتی کلمه مقاومت را به کار می‌بریم، لزوماً به معنای محدود بودن آن در جبهه‌های جنگ نیست، با بررسی برترین جلوه‌های مقاومت در مباحث توحیدی، عرفانی، اعتقادی و حتی سیاسی، درمی‌یابیم که نخستین و اصلی‌ترین مدل آن، مقاومت در برابر «خود» است، اگر امروز بخواهیم به عنوان یک بانو، مسئله مقاومت را در جامعه زنده نگه داریم و راه شهداء را با پویایی ادامه دهیم، اولین قصه مقاومت از «مقاومت من در مقابل خودم» آغاز می‌شود.

مدیر مدرسه علمیه تخصصی الزهراءسلام الله علیها بندرعباس افزود: عایشه بنت‌الشاطی، نویسنده و دانشمند اهل‌سنت، در کتابی با عنوان «زینب کبری قهرمان کربلا» به همین نکته اشاره کرده است، حضرت زینب (سلام الله علیها) با بیان کلام تاریخی «ما رَأیتُ إلا جَمیلاً»، تمام رنج‌ها را به فرصت تبدیل کرد و ایشان با این نگاه، درد و رنج را به تمدن‌سازی و انقلابی روانی بدل ساخت و معادلات فکری را دگرگون کرد، در واقع، شعفِ حاصل از پیروزیِ دشمن در برابر ایشان، توهمی بیش نبود؛ چرا که حضرت زینب(سلام الله علیها) رنج را به عزت و فرصت تبدیل کرد و ریشه این امر در «مقام رضا» نهفته است.

عضو گروه علمی مدرسه علمیه تخصصی الزهراءسلام الله علیها بندرعباس اضافه کرد: مقام رضا در انسان ایجاد نمی‌شود، مگر زمانی که فرد در مقابل خودش مقاومت کرده باشد، آنچه امروز دنیای غرب با زنان انجام می‌دهد، دقیقاً در راستای شکستن همین مقاومت است، بدن‌مندی، جسم‌پرستی و استانداردهایی که برای ارزشمندی یک زن در جامعه تعریف می‌کنند، همگی با هدف تضعیف این مقاومت است تا فرد نتواند در برابر هوا و هوس‌های خود و نگاه‌های تحمیلیِ تمدن متوهم و سراب‌گونه دویست و پنجاه ساله غرب ایستادگی کند، تجارتِ نگاه، توجه، شهوت و بدن، همگی از این نقطه نشأت می‌گیرند و مقاومتی که از آن سخن می‌گوییم، از همین‌جا برخاسته است.

عضو هیئت امنای مدرسه علمیه تخصصی الزهراءسلام الله علیها بندرعباس بیان داشت: در طول تاریخ، از دین یهود تا مسیحیت و اسلام،  این زنان بودند که در تداوم مسیر عزت، تمدن‌سازی و حفظ ادیان نقش‌آفرینی کرده‌اند؛ از مادر و خواهر موسی(علیه السلام)، آسیه و حضرت مریم(سلام الله علیها) گرفته تا حضرت خدیجه کبری و حضرت زهرا(سلام الله علیها) و از زنان انصار و مهاجر تا صحنه کربلا و رسالتی که حضرت زینب(سلام الله علیها) به دوش کشیدند تمامی این زنان در یک امر مشترک هستند؛ آن‌ها خود را شناختند و زنانگی و قدرت خود را به درستی درک کردند.

وی اظهار کرد: اولین قدم در مقاومت، ایستادگی در برابر خود است؛ همان نفس اماره که اگر بتوان در برابر آن ایستادگی کرد، می‌توان در برابر بسیاری از مسائل نیز خوددار بود، کلمه مقاومت یعنی توانایی خودداری و بالا بردن سطح «تاب‌آوری»؛ چه تاب‌آوری عبادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی باشد و چه تاب‌آوری خانوادگی، چرا که نقش مادری وهمسری نقشی بسیار حساس وبی بدیل است .

خانم مریم جعفری سراجی ادامه داد: مقاومت به معنای قوام، سفتی و استحکام قابل توجه است، هنگامی که گفته می‌شود حضرت زینب(سلام الله علیها) مقاومت کرد، این مقاومت با مقاومت سایر زنانی که دچار مصیبت شده‌اند، تفاوت دارد؛ چرا که مقاومت ایشان مدلی بسیار دردآور و رنج‌آور است، اما هرگز نشکسته است؛ زیرا از مقام رضا بلند شده است. وقتی از تأثیر مقاومت زنان در ادامه مسیر سخن می‌گوییم، منظور همین مدل مقاومت است؛ مقاومتی که از باور، مبارزه با خود، رضامندی به خداوند و توکل و تسلیم در برابر او برخاسته است؛ مقاومتی که هرگز نمی‌شکند و نمی‌لغزد.

مدیر مدرسه علمیه تخصصی الزهراءسلام الله علیها بندرعباس تصریح کرد: در بررسی تاب‌آوری‌های اجتماعی و خانوادگی، اگر مشاهده شود در نبود مردی که در حال جهاد است، آن خانه با همین قوام و مقاومت حفظ می‌شود و نسل‌ها تربیت می‌گردند؛ این همان قدرت و جایگاه یک بانو است.

عضو گروه علمی مدرسه علمیه تخصصی الزهراءسلام الله علیها بندرعباس توضیح داد: در واقعه عاشورا، تمامی مردان رفتند، اما کربلا ماند؛ این خداوند بود که آن را نگاه داشت و این حضرت زینب(سلام الله علیها) بود که پرچم و علم حضرت عباس و علی‌اکبر(علیه السلام) را به دست گرفت و از حضرت امام سجاد(علیه السلام) حمایت کرد؛ بنابراین، اگر جهاد را به مرد می‌سپارد و در ادامه، مسئولیت دفاع، پیام‌رسانی، روشنگری و انسجام‌سازی اجتماعی و فرهنگی را به زن واگذار می‌کند، این نشان‌دهنده آن است که زن توانمند است؛ این همان زنی است که خداوند او را برای این مسئولیتِ الهی خلق کرده است.

عضو هیئت امنای مدرسه علمیه تخصصی الزهراءسلام الله علیها بندرعباس گفت: طبق فرمایش امام علی(علیه السلام)، صبر و مقاومت سه نوع است صبر در اطاعت، صبر در مصیبت و صبر در معصیت و اگرچه هر سه نوع، صبر و مقاومت محسوب می‌شوند، اما از میان این سه، «صبر در معصیت» مادر و اصل و از همه سخت‌تر است، صبر در معصیت یعنی رد نشدن از خط قرمزهای خداوند؛ یعنی خود را عبد خدا دانستن،به دل خود راه نرفتن و به دل  خدا راه رفتن، این یعنی انجام دادن، حفظ کردن و پاسداشتِ وظیفه الهی، ارزشی و انسانی، و پا گذاشتن بر میل نفسانی، زمانی که انسان بتواند جلوی خود را بگیرد و گردن به فرمان خداوند بسپارد، انسانی است که روح و ظرفیت وجودیش بزرگ می‌شود و در آن صورت، صبر در اطاعت و مصیبت برایش آسان خواهد بود.

وی تأکید کرد: هنگامی که موانع مقاومت از لحاظ علم جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و اخلاق بررسی می‌شود، عواملی نظیر لذت‌طلبی، مصلحت و عافیت‌طلبی، شهوت‌طلبی و قدرت و ثروت‌طلبی از جمله آن‌ها هستند؛ به عنوان نمونه، همبازی امام حسین(علیه السلام) در کودکی، عمر بن سعد بود، بسیاری از افرادی که در جنگ‌های مختلف در برابر امام علی(علیه السلام) ایستادند، در پشت سر ایشان نماز می‌خواندند؛ این افراد فاقد «صبر در معصیت» بودند؛ زیرا فرصت‌طلب و لذت‌طلب بودند.

خانم مریم جعفری سراجی در پایان خاطر نشان کرد: من به عنوان یک زن نمی توانم ادعای مقاومت کنم تا زمانی که بتوانم از نفسانیاتم رد شوم، هرگاه این  صبر در معصیت پررنگ شد وعملیاتی  آن وقت  چون حضرت زینب(سلام الله علیها) می شوید، تابنده خدا نشوید سایر امور نیز درست نخواهد شد.