بانوی طلبه برگزیده مازندرانیجشنواره کشوری بانوی کرامت گفت: پژوهشگری که با تکیه بر آموزههای اسلامی در باب «قناعت»، مسیر دشوارِ تحقیق را پیمود، اکنون با نگاهی تأملی به جایگاه استعدادها به عنوان امانت الهی، از نقش حیاتی آموزشهای مدرسه و حمایتهای اساتید در شکوفایی علمی سخن میگوید و از فرصتهای پژوهشی برای خدمت به امام زمان (عج) بهره میجوید.
به گزارش پایگاه خبری و رسانهای حوزه علمیه خواهران، سعیده انساندوست، پژوهشگر برگزیده هجدهمین جشنواره «بانوی کرامت» در گفت و گو با ، با خبرنگار مدرسه علیمه فاطمه الزهرا سلام الله علیها قائمشهر ظهار کرد: هر دستاورد علمی، نوعی ابتلاء و آزمون الهی است، موفقیت خود را مرهون عنایات پروردگار، حمایتهای خانواده و بسترسازیهای آموزشی مدرسه میدانم. او ضمن تبیین مسئولیتهای خطیر پس از کسب رتبه پژوهشی، نقش کلیدی دورههای تخصصی و دغدغهمندیِ معاونت پژوهش مدرسه را در شکوفایی استعدادهای علمی و هموارسازی مسیر پژوهشگران جوان تشریح میکند.
این پژوهشگر طلبه در ادامه این گفتوگو، ا بازخوانی تجربهی نگارش مقالهای در حوزه «سبک زندگی و قناعت»، به بررسی چالشهای رایج پژوهشگران نوپا از جمله دشواری دسترسی به منابع معتبر و آمارهای دقیق میپردازد و با ارائه راهکارهایی نظیر مطالعه مستمر و شرکت در دورههای تخصصی، راه را برای ورود طلبهها به دنیای پژوهش هموار میکند،و به سوالات ذیل چنین پاسخ داد:
لطفاً خودتان را معرفی بفرمایید و درباره سطح تحصیلی و مدرسه علمیه محل تحصیل خود توضیح دهید.
بسم الله الرحمن الرحیمسعیده انساندوست هستم، دانش آموخته سطح ۲مدرسه علمیه فاطمه الزهرا علیها سلام قائمشهر، و مشغول به تحصیل سطح ۳رشته کلام اسلامی مدرسه علمیه تخصصی الزهرا علیها سلام ساری
عنوان مقالهای که با آن در مسابقات «بانوی کرامت» شرکت کردید چه بود و موضوع اصلی آن را برای مخاطبان توضیح دهید؟
عنوان مقالهام «مقایسه فرهنگ قناعت در سبک زندگی امروزی با ارزشهای اسلامی» است. در این مقاله تلاش کردهام مفهوم «قناعت» را از منظر اسلام بررسی و سپس آن را با برخی ویژگیهای سبک زندگی امروزی مقایسه کنم. قناعت یکی از فضایل اخلاقی و در عین حال از مفاهیم مهم در مدیریت زندگی و اقتصاد خانواده است. قناعت حالتی درونی است که باعث میشود انسان به اندازه نیاز و ضرورت خود اکتفا کند و نسبت به آنچه خداوند روزی او قرار داده، احساس رضایت داشته باشد؛ البته به این معنا نیست که انسان از تلاش، پیشرفت و بهرهمندی از نعمتهای الهی دست بکشد، بلکه به معنای دوری از زیادهخواهی و وابستگی به مصرف و تجملات است. قناعت در آموزههای اسلامی جایگاه ویژهای دارد؛ چراکه اسلام همواره انسان را به اعتدال و میانهروی دعوت کرده و از اسراف، تجملگرایی و زیادهروی پرهیز داده است. در نگاه اسلامی، امکانات و نعمتهای مادی باید در خدمت رشد و سعادت انسان قرار بگیرند، نه اینکه انسان به وسیلهای برای مصرف بیشتر و دستیابی مداوم به خواستههای مادی تبدیل شود. در مقابل، در بخشهایی از فرهنگ و سبک زندگی معاصر، بهویژه تحت تأثیر نگاههای مصرفمحور و مادیگرایانه، گاهی میزان رفاه و خوشبختی با مقدار مصرف، داشتن امکانات بیشتر و برخورداری از کالاهای جدید سنجیده میشود. این نگاه میتواند زمینهساز مصرفگرایی، تجملگرایی، چشموهمچشمی و افزایش خواستههای مادی شود. هدف اصلی مقاله این است که با مقایسه این دو نگاه، نشان دهد قناعت در فرهنگ اسلامی به معنای محرومیت یا نداشتن نیست؛ بلکه نوعی مدیریت صحیح خواستهها، رضایت از داشتهها و استفاده متعادل از امکانات است که میتواند به آرامش فردی، استحکام خانواده و سلامت اقتصادی جامعه کمک کند.
چه انگیزه و دغدغهای باعث شد این موضوع را برای پژوهش و نگارش مقاله انتخاب کنید؟
یکی از انگیزههای اصلی من برای ورود به حوزه علمیه، این بود که بتوانم انسان متفاوتتری نسبت به گذشته خودم باشم و در حد توان، پاسخگوی شبهات و دغدغههای دیگران هم باشم. از همان اولین کلاس مقالهنویسی، خودم را متعهد کردم موضوعی را انتخاب کنم که فقط برای نوشتن یک مقاله نباشد، بلکه بتواند در تغییر خودم و جامعه اثرگذار باشد. در طول تحصیل موضوعات مختلفی را بررسی کردم، اما زمانی که نگارش جدی مقاله را شروع کردم، معاون پژوهش عزیز و دغدغهمندمان که همیشه ما را به تأمل در اندیشههای رهبر شهیدمان تشویق میکردند، پیشنهاد کردند برای انتخاب موضوع، در بیانات ایشان جستوجو کنیم. با مطالعه و جستوجو در اندیشههای رهبر شهید، متوجه شدم که ایشان تأکید زیادی بر مسئله سبک زندگی اسلامی دارند و یکی از چالشهای مهم جامعه امروز را فاصله گرفتن سبک زندگی از ارزشهای اسلامی میدانند. و معتقدند یکی از مهمترین مواردی که سبب این فاصلهها میشود مسئله قناعت است. چون قناعت فقط به مسائل اقتصادی محدود نمیشود، بلکه در بخشهای مختلف زندگی ما، از ازدواج و طلاق و فرزندآوری گرفته تا مهمانیها، حجاب و بسیاری از موارد دیگر تأثیرگذار است. همین دغدغه باعث شد تصمیم بگیرم مسئله قناعت را جدیتر مورد مطالعه و تحقیق قرار دهم.
مهمترین یافته، نوآوری یا وجه تمایز مقاله شما چه بود؟
مهمترین وجه تمایز مقاله این بود که در منابعی که بررسی کردم، ابعاد و زمینههای مختلف قناعت بهصورت یکجا و در قالب یک مقایسه جامع با سبک زندگی امروزی بررسی نشده بود. به همین دلیل تلاش کردم قناعت را فقط به معنای صرفهجویی اقتصادی نبینم، بلکه آن را در ابعاد مختلف زندگی بررسی کنم و نشان دهم که با نوع نگاه انسان به زندگی، خواستهها، مصرف، رفاه و حتی انتخابهای اجتماعی و اخلاقی او ارتباط دارد. نتیجهای که برای من اهمیت داشت این بود که نگاه اسلامی به قناعت، دعوت به محرومیت نیست؛ بلکه دعوت به اعتدال، رضایت، مدیریت خواستهها و استفاده صحیح از نعمتهای الهی است و میتواند در اصلاح سبک زندگی امروز نقش مؤثری داشته باشد.
در مسیر نگارش و ارائه مقاله با چه چالشهایی مواجه شدید و چگونه بر آنها غلبه کردید؟
یکی از مهمترین چالشهایی که در مسیر نگارش مقاله با آن مواجه شدم، نداشتن مهارت و تجربه کافی در زمینه مقالهنویسی و پژوهش بود. این مسئله باعث میشد برای پیدا کردن، تیترهای مقاله ام و مطالب مرتبط با موضوع مقاله، بهویژه مطالبی که در عین تناسب با بحث، از پشتوانه علمی و منبع معتبر نیز برخوردار باشند، زمان زیادی صرف کنم. گاهی یک مطلب در چندین سایت و منبع مختلف وجود داشت، اما پیدا کردن منبعی که هم قابل اعتماد باشد و هم بتوان از آن در یک کار علمی استفاده کرد، نیازمند جستوجو و بررسی بیشتری بود. البته با توجه به مقطع تحصیلی و میزان تجربهای که در آن زمان داشتیم، روبهرو شدن با چنین چالشهایی تا حدودی طبیعی بود. با این حال، تلاش کردم این دشواریها را به عنوان بخشی از مسیر یادگیری و کسب تجربه در نظر بگیرم و با پشتکار، جدیت و استمرار به کار ادامه دهم. به مرور، با مطالعه بیشتر و انجام جستوجوهای متعدد، با شیوه پیدا کردن منابع معتبر، انتخاب مطالب مناسب و استفاده صحیح از آنها آشنایی بیشتری پیدا کردم. چالش دیگر این بود که برای مقایسه سبک زندگی امروزی با ارزش های اسلامی، در برخی قسمتها به آمار و درصدهای مشخص و قابل استناد نیاز داشتم تا بتوانم مطالب را صرفاً بر اساس برداشت شخصی بیان نکنم و مقایسهای مستند و علمی داشته باشم. پیدا کردن چنین آمار دقیقی، بهخصوص از میان خبرگزاریها و منابع معتبر، کار سادهای نبود؛ زیرا برخی آمارها یا بهصورت دقیق منتشر نشده بودند، یا منابع مختلف اعداد متفاوتی ارائه میکردند.
کسب رتبه کشوری در مسابقات بانوی کرامت چه احساسی برای شما داشت و این موفقیت را حاصل چه عواملی میدانید؟
با شنیدن این خبر به یاد دو آیه از قرآن کریم افتادم: "هَٰذَا مِن فَضْلِ رَبِّي لِيَبْلُوَنِي أَأَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ وَمَن شَكَرَ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ" "وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ رَمَىٰوَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلَاءً حَسَنًا" این موفقیت برای من یک آزمون و یادآوری مسئولیت بود. خداوند مرا مورد ابتلا قرار داد، که شکر این نعمت را خواهم کرد و متوجه کارگردان اصلی این کار خواهم شد؟ یا اینکه مثل عده ای در جنگ بدر دچار غرور خواهم شد و این کار را به خود نسبت میدهم و میگویم که "من چنین کردم."؟با کسب این رتبه مسئولیت من بیش از پیش سنگینتر شد. چرا که از استعدادها و نعمتها سوال خواهد شد. کم کاریهای خودم را در نوشتن مقاله به یاد آوردم و متوجه شدم که توانایی در من وجود دارد که اگر با تلاش بیشتری همراه شود، میتوانم گامی بزرگتر برای خدمت به امام زمان عج بردارم، و اگر این کار را نکنم، هدر دادن توانمندی هایی است که خداوند در من به امانت قرار داده است. این موفقیت را همانطور که عرض کردم از خدا میدانم و امام زمان و بعد از آن تلاشهای کادر مدرسه، بالاخص معاون پژوهش محترم مدرسه و اساتید بزرگوار و بعد از آن حمایت خانواده مخصوصاً همسرم که حتی در تایپ مقاله هم به بنده کمک میکردند و بعد از آن تلاش و پشتکار در مسیر.
نقش اساتید، مدرسه علمیه و معاونت پژوهش در تقویت فعالیتهای علمی و کسب این موفقیت چه بود؟
کلاسها و دورههای پژوهشی مختلفی که طی چند سال در مدرسه برگزار شد و از حضور استادان توانمند بهره میبرد، مسیر پژوهش را برای ما روشنتر کرد و باعث شد با اصول و مهارتهای پژوهش آشنا شویم. علاوه بر واحدهای درسی، دغدغهمندی مدرسه، بهویژه معاونت پژوهش، باعث میشد دورهها و برنامههای علمی و پژوهشی ارزشمندی برای ما برگزار شود. همین برنامهها مسیر پژوهش را برایمان آسانتر و شیرینتر کرد و حتی خود من نیز از طریق همین دورهها به پژوهش علاقهمند شدم. در کنار این موارد، پیگیری مستمر معاون پژوهش و دغدغه ایشان برای شناسایی و پرورش استعدادهای پژوهشی، نقش بسیار مهمی در ایجاد انگیزه و رشد علمی ما داشت واقعاً شایسته تقدیر است.
چه توصیهای برای طلاب علاقهمند به پژوهش دارید و برنامه شما برای ادامه فعالیتهای علمی چیست؟
معمولا طلبه ها به دلیل زمانبر بودن انجام پژوهش و ناآشنایی با مسیر آن, آن را سخت و دشوار میپندارند و از آن فرار میکنند. اگر دورههای خوب و نوشتن گام به گام مقاله با روشهای آسان و مدرن برای طلبهها برگزار شود و همچنین خود طلبهها همت کنند و دورهها را شرکت کنند حتماً تعداد بیشتری به پژوهش علاقمند خواهند شد و حتماً پژوهشگرها و پژوهشهای بیشتری را شاهد خواهیم بود. گام اول همت، تلاش و پشتکار خود طلبه است. هیچ گنجی را بدون رنج تقدیم نمیکنند. عامل مهم دیگر، مطالعه مستمر است. به نظرم یک طلبه باید هر روز زمانی را به مطالعه اختصاص دهد، بهخصوص در زمینه موضوعی که برای پژوهش انتخاب کرده است. حتی اگر فرصت کافی نداشته باشیم، میتوانیم از زمانهای به ظاهر زائد استفاده کنیم؛ مثلاً بخشی از زمانی را که بدون هدف در فضای مجازی میگذرانیم، به مطالعه اختصاص دهیم. در مورد ادامه فعالیتهای علمی خودم هم الحمدلله با ورود به سطح سه، مسیر پژوهشی برایم هدفمندتر شده است. همچنین با عضویت در مرکز پژوهشی شیخ مفید(ره)، این مسیر برایم روشنتر و هموارتر شده و انشاءالله به یاری خداوند و با بهرهگیری از راهنمایی استادان توانمند، بتوانم فعالیتهای علمی بیشتری داشته باشم و مقالات بیشتر و باکیفیتتری ارائه کنم و شرمنده امام زمان عج نشوم.
