پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

« کاربست اجتهاد پویا در تأمین و تضمین امنیت انسانی زنان»

گرگان – هفتمین پیش‌نشست همایش «اجتهاد پویا و حقوق اجتماعی بانوان» با تمرکز بر چگونگی استفاده از ظرفیت‌های فقهی برای تأمین امنیت همه‌جانبه زنان، در مدرسه علمیه تخصصی الزهرا(س) گرگان برگزار شد. این نشست که با هدف تبیین پیوند میان اصالت فقه و نیازهای معاصر زنان برگزار گردید و محورهای مهمی از جمله امنیت جسمی، روانی و اجتماعی بانوان مورد بحث قرار گرفت.

به گزارش معاونت پژوهش مدرسه علمیه تخصصی الزهرا(س) گرگان هفتمین پیش‌نشست همایش «اجتهاد پویا و حقوق اجتماعی بانوان» در تاریخ 31 مردادماه 1405 در این مدرسه برگزار گردید. آمنه منصوری، دبیر جلسه، در آغاز این نشست با تأکید بر ضرورت بازنگری در رویکردهای موجود، اعلام کرد که امروزه با موضوعی روبرو هستیم که در عین اصالت فقهی، با ضرورت‌های زیستی و حقوقی قرن بیست‌ویکم گره خورده است. وی هدف از این نشست را گذار از فقهِ صرفاً تکلیفی به سوی فقهی دانست که تأمین امنیت زنان در تمام ابعاد را یکی از اهداف اصلی خود بداند.

در ادامه این نشست، دکتر سید جواد حسینی گرگانی، استاد سطوح عالی حوزه، به تبیین مفهوم «اجتهاد پویا» پرداخت و آن را ابزاری برای فعلیت یافتن ظرفیت‌های استنباط در مواجهه با نیازهای متحول زندگی انسان دانست. وی تأکید کرد که پویایی فقه نباید به معنای عدول از منابع و ضوابط اصلی استنباط باشد، بلکه باید از طریق شناخت دقیق تغییرات زمان و مکان، موضوعات جدید را شناسایی کند.

دکتر حسینی گرگانی با اشاره به ابزارهای اجتهادی، از قواعدی همچون «لاضرر»، «لاحرج» و «اهم و مهم» برای پیشگیری از آسیب‌های نوین علیه زنان نام برد. وی خاطرنشان کرد که امنیت انسانی زنان شامل ابعاد گسترده‌ای از جمله سلامت باروری، استقلال بدن، حفظ آرامش روانی در خانواده و همچنین تأمین حقوق مالی و جایگاه اجتماعی آن‌ها در جامعه می‌شود.

سخنران این نشست همچنین به چالش‌های روش‌شناختی در این مسیر اشاره کرد و بر لزوم ایجاد تعادل میان ثبات اصول فقهی و پویایی پاسخ‌گویی به نیازهای روز تأکید نمود. وی تصریح کرد که نباید اجازه داد فقه قربانی مصلحت‌های مقطعی شود، اما در عین حال نباید با بی‌توجهی به نیازهای جدید، کارآمدی دین را در مواجهه با واقعیت‌های اجتماعی تضعیف کرد.

در بخشی از مباحث، به ضرورت تمایز میان اجتهاد پویا و جمود فقهی پرداخته شد و با استناد به دیدگاه‌های اندیشمندان معاصر، نقش «زمان و مکان» در تغییر موضوع و به تبع آن تغییر حکم مطرح گردید. وی با ذکر نمونه‌هایی نظیر تغییر ماهیت برخی ابزارها در گذر زمان، نشان داد که چگونه می‌توان ضمن حفظ اصالت، با موضوعات نوین همسو شد.

در پایان، این نشست با این نتیجه‌گیری به پایان رسید که پاسخ‌گویی به مسائل جدید زنان، مستلزم پیوند میان اصالت فقه و واقعیت‌های متحول زندگی معاصر است و اجتهاد پویا باید بتواند در عین استواری بر منابع شرعی، امنیت جسمی، روانی و اقتصادی زنان را در تمامی ابعاد تضمین نماید.