به گزارش معاون پژوهش مدرسه علمیه تخصصی جامعه النور، پنجاه و سومین جلسه دفاع از پایاننامه سطح سه رشته فقه و اصول، روز یکشنبه ۷ تیرماه ۱۴۰۵ دراین مدرسه ، با حضور سرکار خانم بهزادی نژاد معاون پژوهش مدرسه برگزار شد.
در این جلسه، سرکار خانم زهرا بندگانی از پایاننامه خود با عنوان «بررسی احکام و مصادیق جدید تقلب و تدلیس در بیع و نکاح» دفاع کرد. راهنمایی این پژوهش را حجتالاسلام والمسلمین سید محمدرضا موسوی بر عهده داشت و ارزیابی علمی آن توسط سرکار خانم گیتی کلایی به عنوان داور جلسه انجام شد.
تقلب و تدلیس از جمله مفاهیم بنیادین و در عین حال چالش برانگیز در فقه معاملات و حقوق اسلامی به شمار میروند که نقش تعیین کنندهای در حفظ عدالت، اعتماد عمومی و سلامت روابط اقتصادی و خانوادگی دارند. با گسترش شیوههای نوین تعاملات اجتماعی و اقتصادی و ظهور مصادیق جدید فریب و کتمان حقیقت، بازخوانی احکام فقهی این موضوع و تطبیق آن با مسائل مستحدثه، ضرورتی انکارناپذیر در پژوهشهای فقهی و حقوقی است.
این پژوهش با رویکردی فقهی ـ تحلیلی، به بررسی احکام و مصادیق جدید تقلب و تدلیس در دو عقد مهم بیع و نکاح پرداخته است. در بخش معاملات، تدلیس به عنوان هرگونه اقدام فریبکارانه که موجب اغوای طرف معامله و اخلال در رضایت آگاهانه وی شود، مورد تحلیل قرار گرفته و آثار فقهی و حقوقی آن بر صحت قراردادها و حقوق طرفین بررسی شده است.
در بخش مربوط به عقد نکاح نیز، پژوهش با تأکید بر جایگاه ویژه خانواده در نظام حقوقی اسلام، پیامدهای فردی، خانوادگی و اجتماعی تدلیس را واکاوی کرده است. بر اساس یافتههای پژوهش، هرگونه کتمان یا اظهار خلاف واقع درباره اوصاف اساسی زوجین که در تصمیمگیری برای ازدواج مؤثر باشد، میتواند موجب ایجاد حق فسخ برای فرد فریب خورده شده و در برخی موارد، مسئولیت کیفری و مدنی برای تدلیس کننده به دنبال داشته باشد.
این پژوهش با بررسی مصادیق نوپدید تقلب و تدلیس در فضای معاصر، تلاش کرده است ظرفیتهای فقه امامیه را در پاسخگویی به مسائل مستحدثه فقهی و حقوق خانواده و معاملات تبیین کند و نشان دهد که اصول و قواعد فقهی، از انعطاف لازم برای مواجهه با چالشهای نوظهور برخوردار هستند.
در پایان جلسه، پس از بررسی ابعاد مختلف علمی و پژوهشی اثر، بیان دیدگاه و نکات تخصصی اساتید داور و راهنما در راستای تکمیل و ارتقای کیفی پژوهش، این پایاننامه موفق به کسب نمره ۱۸/۵۰ با رتبه بسیار خوب شد، که نشان دهنده ارزش علمی و پژوهشی این اثر در حوزه فقه است و میتوان آن را گامی مؤثر در توسعه مطالعات فقهی کاربردی و تقویت مبانی حقوقی مرتبط با حفظ امنیت، اعتماد و عدالت در روابط اقتصادی و خانوادگی جامعه اسلامی ارزیابی کرد.
