پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

گزارش کارگاه اول از دوره هوش مصنوعی در پژوهش های نوین آشنایی با مبانی و مفاهیم هوش مصنوعی در پژوهش‌های نوین به مناسبت هفته پژوهش، نخستین کارگاه از دوره آموزشی هوش مصنوعی با عنوان «آشنایی با مبانی و مفاهیم هوش مصنوعی در پژوهش‌های نوین» روز دوشنبه ۲ دی ۱۴۰۴ با حضور حجت‌الاسلام و المسلمین رسول مزرئی در مدرسه علمیه فاطمه‌الزهرا(س) بندرترکمن برگزار شد. در این کارگاه، استاد مزرئی به تبیین مبانی نظری و مفاهیم پایه هوش مصنوعی پرداختند و ضمن ارائه تعریفی روشن از هوش مصنوعی، آن را مجموعه‌ای از فناوری‌ها دانستند که با شبیه‌سازی برخی توانایی‌های انسانی همچون تحلیل، یادگیری، استدلال و پردازش زبان، می‌تواند در خدمت پژوهش‌های علمی و دینی قرار گیرد. ایشان در ادامه، به معرفی انواع و سطوح هوش مصنوعی از جمله هوش مصنوعی محدود، یادگیری ماشین و پردازش زبان طبیعی اشاره کرده و توضیح دادند که ابزارهای هوش مصنوعی مورد استفاده در پژوهش‌ها، عمدتاً در حوزه پردازش متن، تحلیل داده‌ها و تولید محتوای علمی کاربرد دارند. استاد مزرعی تأکید کردند که شناخت صحیح این مفاهیم، شرط اصلی بهره‌برداری درست از هوش مصنوعی در مسیر تحقیق و پژوهش است. از دیگر محورهای این کارگاه، بررسی کارکردهای هوش مصنوعی در پژوهش‌های نوین بود. ایشان بیان کردند که هوش مصنوعی می‌تواند در تسریع فرآیند تحقیق، سامان‌دهی اطلاعات، ایده‌پردازی، دسته‌بندی مفاهیم، طراحی اولیه ساختار پژوهش و کمک به منبع‌یابی نقش مؤثری ایفا کند؛ اما این نقش باید در حد یار و مشاور پژوهشگر باقی بماند. حجت‌الاسلام مزرعی با اشاره به آسیب‌ها و چالش‌های استفاده نادرست از هوش مصنوعی، هشدار دادند که وابستگی افراطی به این ابزارها ممکن است موجب کاهش قدرت تفکر، تحلیل و خلاقیت پژوهشگر شود. از این‌رو، ایشان تأکید کردند که استفاده از هوش مصنوعی نباید به عادت تبدیل شود و تنها باید در مواردی به کار رود که سرعت و دقت پژوهش افزایش یابد. در پایان این کارگاه، بر ضرورت رعایت اصول اخلاق پژوهش، حفظ اصالت علمی آثار و نقش محوری ذهن و قلم پژوهشگر در کنار بهره‌گیری هوشمندانه از فناوری‌های نوین تأکید شد. این کارگاه زمینه‌ساز ورود طلاب به مباحث کاربردی‌تر هوش مصنوعی در پژوهش‌های دینی در جلسات بعدی این دوره آموزشی بود.