پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

همایش «از بحران تا فرصت: رویکردی جامع به سیاست‌های حمایت و فرزندآوری» با هدف بررسی علمی، فرهنگی، دینی و سیاستیِ مسئله‌ی کاهش نرخ باروری و تحولات جمعیتی کشور برگزار گردید. در این همایش آقای شعبانی با تأکید بر عبور از نگاه بحران‌محور صرف و حرکت به‌سوی فرصت‌سازی جمعیتی، تلاش نموداند با بهره‌گیری از آیات قرآن کریم، روایات اهل‌بیت(ع)، یافته‌های علمی و تجارب سیاستی، چارچوبی جامع برای حمایت از خانواده و فرزندآوری ارائه دهند. تحولات جمعیتی در دهه‌های اخیر، به‌ویژه کاهش نرخ باروری، افزایش سن ازدواج و فرزندآوری و تغییر الگوهای خانواده، از مهم‌ترین چالش‌های راهبردی جوامع معاصر به‌شمار می‌رود. در جمهوری اسلامی ایران، این تحولات نه‌تنها ابعاد اقتصادی و اجتماعی، بلکه پیامدهای فرهنگی، هویتی و تمدنی به‌همراه داشته است. بر اساس اسناد بالادستی و منویات مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)، مسئله‌ی جمعیت یک موضوع صرفاً آماری نبوده، بلکه امری تمدن‌ساز و آینده‌محور است. ازاین‌رو، پرداختن به سیاست‌های حمایت از خانواده و فرزندآوری نیازمند رویکردی جامع، چندبعدی و مبتنی بر مبانی اسلامی–ایرانی است.

در نگاه قرآنی، فرزند نعمتی الهی و مایه‌ی قوام خانواده و جامعه است: «الْمَالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا» (سوره کهف، آیه ۴۶) این آیه به‌روشنی فرزندان را در کنار مال، از زینت‌های زندگی معرفی می‌کند و نشان‌دهنده‌ی ارزش ذاتی و اجتماعی فرزند در نظام الهی است. همچنین در آیه‌ای دیگر می‌فرماید:  «وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ  نَّحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُمْ» (سوره اسراء، آیه ۳۱) این آیه، نگرانی‌های اقتصادی را دلیلی موجه برای پرهیز از فرزندآوری نمی‌داند و بر تضمین الهی رزق تأکید دارد. پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند:«تَزَوَّجُوا الْوَدُودَ الْوَلُودَ فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الْأُمَمَ» این روایت نشان‌دهنده‌ی نگاه تمدنی اسلام به کثرت نسل و نقش آن در اقتدار امت اسلامی است. همچنین می‌فرمایند: «الْوَلَدُ الصَّالِحُ رَيْحَانَةٌ مِنْ رَيَاحِينِ الْجَنَّةِ» که بیانگر پیوند فرزندآوری با تعالی معنوی و تربیتی است.

در ادامه همایش نماینده مجلس شورای اسلامی آقای میرزایی با استناد به آمارهای رسمی و پژوهش‌های جمعیت‌شناختی، به مهم‌ترین شاخص‌های وضعیت جمعیت کشور اشاره کردند، از جمله: کاهش نرخ باروری کل به زیر سطح جانشینی، افزایش سن متوسط ازدواج و تولد فرزند اول، تغییر نگرش‌ها و سبک زندگی خانواده‌ها، نقش عوامل اقتصادی، فرهنگی و روانی در تصمیم به فرزندآوری

تحلیل‌ها نشان داد که تمرکز صرف بر مشوق‌های مالی، بدون توجه به ابعاد فرهنگی، هویتی و امنیت روانی خانواده، کارآمدی لازم را نخواهد داشت.

در این بخش سیاست‌های موجود در حوزه‌ی فرزندآوری و حمایت از خانواده مورد بررسی قرار گرفت که شامل: حمایت‌های اقتصادی و معیشتی، تسهیلات شغلی و بیمه‌ای برای والدین، حمایت‌های حقوقی و قانونی از مادران، سیاست‌های فرهنگی و رسانه‌ای

سخنرانان تأکید کردند که سیاست‌های موفق، سیاست‌هایی هستند که به‌صورت «بسته‌های حمایتی یکپارچه» طراحی و اجرا شوند. عبور از بحران به فرصت یکی از محورهای کلیدی همایش، تغییر زاویه‌ی نگاه به مسئله‌ی جمعیت بود. به‌جای تصویرسازی از جمعیت به‌عنوان بحران، بر ظرفیت‌های زیر تأکید شد: سرمایه‌ی انسانی جوان، پویایی اقتصادی و نوآوری، تقویت نهاد خانواده، ارتقای سرمایه‌ی اجتماعی و انسجام ملی تاکید کردند.

در ادامه، به قید قرعه به مادرانی که دارای فرزند شیرخوار بودند، جوایزی اهدا شد. این برنامه به‌صورت مشترک و با رویکرد فرهنگی ـ پژوهشی و با دعوت عمومی از مردم شهرستان شاهین‌دژ برگزار گردید.