نشست علمی پژوهشی:
" پژوهش، آینده پژوهشی، هوش مصنوعی و تحول علمی "
معاون پژوهش حوزه علمیه شهرستان نهاوند با گرامیداشت فرارسیدن هفته پژوهش و فناوری، از برگزاری نشست علمی پژوهشی با عنوان «پژوهش، آینده پژوهشی، هوش مصنوعی و تحول علمی» با حضور حجت الاسلام والمسلمین دکتر سیف(دکترای رسانه) و جمعی از طلاب، اساتید و پژوهشگران با هدف آمادهسازی ذهن طلاب سطح دو برای درک این حقیقت که پژوهش دیگر یک فعالیت اختیاری یا تخصصی نیست، بلکه یک مهارت حیاتی برای آینده حوزه علمیه است خبر داد.
وی افزود در دنیایی که به سرعت در حال تغییر است، حوزه علمیه نیز باید با نگاهی آیندهنگر، طلاب خود را برای مواجهه با چالشهای علمی نوین آماده سازد.
ایشان هدف اصلی از برگزاری این نشست را، روشن ساختن دو نکته حیاتی برای طلاب عزیز سطح دو که در آستانه ورود به مراحل تخصصیتر تحصیل و تأثیرگذاری اجتماعی قرار دارند دانسته افزودند: اولین نکته این است که پژوهش را یک مهارت ضروری بدانیم. بسیاری از طلاب، پژوهش را امری مختص اساتید، فضلا و پژوهشگران سطح عالی میدانند. این برداشت، یک سوءتفاهم رایج است. پژوهش صرفاً برای اساتید نیست؛ بلکه ابزاری است که طلاب باید از همین حالا آن را به عنوان یک مهارت حیاتی تعریف کنند.
دوم این که آینده در گرو علم ماست. ما در عصری زندگی میکنیم که سرعت تغییرات علمی، اجتماعی و تکنولوژیک بیسابقه است. طلاب باید بدانند که چگونه با استفاده از ابزارهای نوین مانند هوش مصنوعی، میتوانیم معارف دینی را به شکلی مؤثر به دنیای امروز عرضه کنیم و در این تحولات علمی نقشآفرین باشیم. عدم استفاده از ابزارهای جدید، به معنای عقب ماندن از جریان تمدنی است.
دکتر سیف گفت: هوش مصنوعی یک ابزار قدرتمند است که در حال تغییر همه حوزههای علمی است. بحث اصلی این است که آیا میتوان از این ابزار برای تسریع روند استخراج و تحلیل منابع دینی استفاده کرد، یا اینکه میتواند باعث وابستگی و سستی علمی شود؟ ایشان در ادامه به برخی از فرصت ها و تهدیدات علمی هوش مصنوعی برای طلاب اشاره نمودند.
از جمله فرصتهای هوش مصنوعی در پژوهش دینی:
- دستهبندی و خلاصهسازی منابع: هوش مصنوعی میتواند هزاران صفحه از متون حدیثی یا تفسیری را در چند دقیقه دستهبندی کند. برای مثال: جستجوی سریع فراوانی یک واژه کلیدی در تمامی نسخ خطی دیجیتالی شده یک مجموعه حدیثی.
- تحلیل زبانشناختی متون: ابزارهای پیشرفته NLP (پردازش زبان طبیعی) میتوانند الگوهای نحوی یا معانی مترادفهای یک کلمه را در متون قرآنی و روایی با دقت بیشتری نسبت به جستجوهای سنتی مشخص سازند. برای مثال، تعیین میزان انحراف معنایی یک واژه در طول قرون مختلف.
اما برخی از تهدیدات هوش مصنوعی برای طلاب:
1-خطر تقلیل تفکر انتقادی: اگر طلاب به جای تفکر، صرفاً خروجیهای آماده را بپذیرند، مهارت استنباط تضعیف میشود.
2-توهم دانش هوش مصنوعی: ممکن است پاسخهای نادرست (Hallucinations) را با اطمینان ارائه دهد.
ایشان با ارائه چند راهکار مورد تأکید: طلاب باید بیاموزند که چگونه با کنترل کامل و به عنوان یک دستیار قوی اما تابع از این تکنولوژی برای تقویت کار پژوهشی خود بهره ببرند. هوش مصنوعی باید ابزار کاوش باشد، نه مرجع نهایی استنباط.
ایشان در پایان با اشاره به این مطلب که پژوهش فعال، موتور محرک تولید علم است، و تولید علم، زیربنای اقتدار فکری و تمدنسازی اسلامی است گفتند: حوزه های علمیه ، باید این نگاه را در خود نهادینه کنند که پژوهش یک درس اضافی نیست، بلکه هسته اصلی هویت یک عالم دین در قرن ۲۱ است.
