به همت معاون پژوهش مدرسه الزهرا سلام الله گنبد کاووس ژورنال کلاب باعنوان معناشناسی معناهای ضمنی چند واژه عربی در غزل های حافظ به صورت مجازی باحضوردکتر اویس محمدی استاد دانشگاه درتاریخ 23/9/1404ویژه طلاب سطح دو وسه برگزار گردید.
این جلسه با دو هدف اصلی برگزار شد
تقویت مهارتهای پژوهشی: آشنایی عملی با ساختار، روششناسی و نقد یک مقاله علمی پژوهشی معتبر
تعمیق دانش ادبی: واکاوی یکی از جنبههای هنرمندانه شعر حافظ، یعنی کاربرد استادانه واژگان عربی برای خلق معانی چندلایه و عمیق
برگزاری چنین نشستهایی، گامی در جهت عمل به مأموریتهای کلان آموزشی و پژوهشی است و به پرورش طلابی کمک میکند که هم «تولید علم» را میآموزند و هم با «تولید معنای» در متون کهن آشنا میشوند.
نشست در دو بخش اصلی برگزار شد:
بخش اول: اشنایی با روش تحقیق و مقالهنویسی
در این بخش،ساختار استاندارد یک مقاله علمی-پژوهشی (چکیده، مقدمه، بدنه اصلی، نتیجهگیری و منابع) تشریح شد. بر اهمیت «ارزیابی نقادانه» مقالات تأکید گردید و شرکتکنندگان با معیارهای تحلیل اعتبار و روش تحقیق یک مقاله آشنا شدند.شست در دو بخش اصلی برگزار شد:
بخش اول: اشنایی با روش تحقیق و مقالهنویسی
در این بخش،ساختار استاندارد یک مقاله علمی-پژوهشی (چکیده، مقدمه، بدنه اصلی، نتیجهگیری و منابع) تشریح شد. بر اهمیت «ارزیابی نقادانه» مقالات تأکید گردید و شرکتکنندگان با معیارهای تحلیل اعتبار و روش تحقیق یک مقاله آشنا شدند.
بخش دوم: تحلیل محتوای مقاله و شعر حافظ
مقاله اصلی نشست با عنوان«معناشناسی معناهای ضمنی چند واژه عربی در غزلهای حافظ» ارائه و بررسی شد. مهمترین نکات مطرحشده عبارت بودند از:
· آشناییزدایی: واژگان عربی به دلیل ریشه داشتن در زبانی دیگر، باعث ایجاد «آشناییزدایی» و جذب توجه مخاطب در بافت فارسی شعر میشوند.
· ظرفیت معنایی چندلایه: بسیاری از این واژگان از متون اسلامی و قرآنی وارد شعر حافظ شدهاند و علاوه بر معنای ظاهری، هالهای از معانی فرهنگی، عرفانی و اعتقادی را نیز تداعی میکنند.
· ایجاد بار عاطفی: این واژگان در مقایسه با مترادفهای فارسی خود، اغلب بار عاطفی و مؤثرتری در شعر ایجاد میکنند.
· هنر تقابلسازی: حافظ با هنرمندی، واژگان متقابل (اضداد) را در کنار هم مینشاند که این تقابلهای معنایی، به انسجام بیت و غنای معنایی آن کمک شایانی میکند.
جمعبندی و نتیجهگیری
این جلسه با استقبال خوب طلاب همراه بود. خروجیهای این نشست را میتوان به شرح زیر برشمرد:
ارتقای مهارت پژوهشی: شرکتکنندگان با فرآیند نقد و تحلیل یک مقاله علمی بهطور عملی آشنا شدند.
درک عمیقتر از شعر حافظ: ظرافتهای زبانی و معناشناختی حافظ در استفاده از واژگان عربی، که موجب غنای بینظیر شعر او شده است، مورد بررسی قرار گرفت
· واژگان اضداد: برخی از این واژگان عربی در شمار «واژگان اضداد» هستند (واژههایی که همزمان دو معنای متضاد دارند).
· تأکید آوایی: گاهی همنشینی خاص حروف و اصوات در یک کلمه عربی، بر معنای اصلی آن تأکید میکند و به آن جلوهای موسیقایی و تأثیرگذار میبخشد
.
ایجاد انگیزه برای مطالعات تکمیلی: این جلسه میتواند زمینهساز انتخاب موضوعات پژوهشی مشابه برای فعالیتهای علمی آینده طلاب باشد
