بمناسبت هفته پژوهش نشست علمی پژوهشی نون و القلم و ما یسطرون با کارشناسی دکتر خرمی مورخ ۲۴ آذر در مدرسه علمیه الزهرا سلام الله علیها اراک برگزار شد. استاد خرمی بیان کردند که :ابتدای سوره قلم با سوگند به قلم و آنچه سطر شده شروع میشود. قسم نشان دهنده عظمت قلم و نقش ویژه آن در هدایت انسانهاست. انسان به وسیله قلم و نوشتن می تواند هرحادثهای را که در پس پرده مرور زمان و بعد مکان قرار گرفته، نزد خود حاضر کند. از این جهت یکی از عظیم ترین نعمت های الهی است که در اولین سوره نازل شده بر قلب پیامبر یعنی سوره مبارکه علق، به آن اشاره شده و خداوند آن را وسیله تعلیم انسان قرار داده است. (الذی علم بالقلم) آیات و روایات دیگری هم هست که بر مسئله کتابت و قلم و اهمیت آن تاکید می کند. برای فهم معنای قلم و در ادامه فهم علت سوگند به آن، باید در منابع لغوی مختلف معنای واژه قلم و سطر بررسی شود.قلم به معنای وسیله ای است که با آن ثبت و حفظ صورت می گیرد و نوشته (سطر) آن ثبتی است که حفظ می شود. با توجه به این معنا و همچنین آیات بعدی سوره مبارکه قلم و بررسی ارتباط قسم با جواب قسم های سوره ، قلم را فقط نمی توان در قلم مادی محصور کرد، بلکه می توان معنای آن را توسعه داد و آن را شامل اخلاق، رفتار، گفتار و هر آنچه که با آن ثبت و حفظ میشود و در سرنوشت انسان موثر است، دانست. به همین جهت در سوره در جواب قسم به قلم، از خلق عظیم پیامبر اکرم ص به عظمت یاد شده که از مهمترین سطوری است که در کتاب هستی کتابت شده است. پس اخلاق را می توان به عنوان قلمی در تغییر سرنوشت قلمداد کرد.در ادامه سوره نیز ،مصادیقی از مهمترین اخلاق زشت اجتماعی( مانند، سازش در برابر دشمن، زیاد قسم خوردن برای امور پست، پستی نفس، عیب جویی،سخن چینی،جلوگیری از کار خیر، متجاوز و بدون حد و مرز و رعایت حریمها، گناه کاری به جهت تاخیر انداختن در کار، درشت خویی و بی اصل و ریشه) و عاقبت آن مطرح شده است که هر انسانی را مورد ملامت قرار میدهد که در صورت دور شدن از خلق عظیم پیامبر اکرم ص، که از باور او نشات میگیرد، به سمت پوشیده شدن عقل عملی(جنون) و تکذیب عملی دین خواهید رفت. ایشان ادامه دادند :هر اخلاقی از انسان بسان قلمی است که سرنوشت او را در ابتلا به عذاب و یا بهره مندی از نعمتها تعیین میکند.با انجام هر یک از این رفتارهای غلط، در سرنوشت خودم سطر می کنم که این رفتارها می تواند از سوی بقیه مردم نیز نسبت به من صورت گیرد. مثلا اگر مانع خیر رساني به دیگران شوم، در سرنوشت خودت اینگونه ثبت می کنی که کسانی هم باشند که از رسیدن خیر به من جلوگیری کنند.به بیانی دیگر می توان گفت تکذيب پیامبر اکرم ص، و دور شدن از ایشان، محور همه بداخلاقیها ست.تدبر در آیات قرآن کریم، قوه تفکر و تعقل انسان را فعال کرده و نیاز شدید ما به قرآن و معارفش را آشکار میکند.این سوره با تمرین خلق عظیم، به تفکر ما کمک می کند. چراکه یکی از موانع تفکر، نداشتن خلق عظيم است.نتیجه بحث اینکه یک پژوهشگر متفکر باید روی اخلاق خودش نیز کار کند و در جهت اصلاح آن بکوشد تا طبق این سوره، عقل و تفکرش فعال شود و از جنون و فتنه خارج شود.
