پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

گفت‌وگوی خبری با حجت‌الاسلام طباطبایی درباره پیشینه و الزامات وحدت حوزه و دانشگاه

به مناسبت ۲۷ آذرماه، روز وحدت حوزه و دانشگاه، حجت‌الاسلام والمسلمین طباطبایی، استاد حوزه و دانشگاه، در گفت‌وگویی خبری به تبیین پیشینه تاریخی این مناسبت، ضرورت‌های تعامل علم و دین و الزامات تحقق وحدت واقعی میان حوزه‌های علمیه و مراکز دانشگاهی پرداخت.

به گزارش پایگاه خبری و رسانه ای حوزه های علمیه خواهران هرمزگان حجت الاسلام سید محسن طباطبایی در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به ریشه‌های تاریخی وحدت حوزه و دانشگاه، تأکید کرد که این مناسبت صرفاً یک عنوان نمادین یا مناسبتی تقویمی نیست، بلکه حاصل دهه‌ها تلاش عالمان دینی دغدغه‌مند برای هم‌افزایی میان علم و دین و رفع شکاف‌های معرفتی و اجتماعی بوده است. به گفته وی، یکی از نقاط عطف این مسیر، تأسیس «دبیرستان دین و دانش» در شهر قم به همت مرحوم آیت‌الله العظمی حاج شیخ مرتضی حائری یزدی بود؛ حرکتی آینده‌نگرانه که با هدف پیوند نظام‌مند آموزش دینی و علوم جدید شکل گرفت.

طباطبایی افزود: این دبیرستان که مدیریت آن بر عهده شهید آیت‌الله دکتر سیدمحمد حسینی بهشتی قرار داشت، به مرکزی مهم برای تربیت نسلی آگاه، متعهد و آشنا با هر دو عرصه دین و دانش تبدیل شد. بزرگانی همچون آیت‌الله مکارم شیرازی و شهید آیت‌الله مفتح از جمله استادانی بودند که در این مجموعه تدریس می‌کردند و ثمره آن، پرورش فارغ‌التحصیلان ارزشمندی بود که در عرصه‌های علمی، فرهنگی و مدیریتی کشور نقش‌آفرینی جدی داشتند.

وی با تأکید بر اینکه دبیرستان دین و دانش را می‌توان نقطه آغاز عملی همراهی حوزه و دانشگاه دانست، خاطرنشان کرد: این مسیر فکری و عملی در آثار، سخنرانی‌ها و فعالیت‌های علمی و دینی شهید آیت‌الله مطهری ادامه یافت و پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز همین بزرگان با قدرت بیشتری راه روشنگرانه خود را دنبال کردند؛ مسیری که برخی از آنان جان خویش را در راه تحقق آن فدا کردند و به شهادت رسیدند.

 استاد حوزه و دانشگاه در بخش دیگری از گفت‌وگو، به موضوع همکاری و هم‌افزایی میان حوزه و دانشگاه پرداخت و با استفاده از یک تشبیه ملموس گفت: همان‌گونه که در یک سیستم پیچیده مانند اتومبیل یا حتی بدن انسان، هر بخش نیازمند تخصص خاص خود است و موفقیت کل مجموعه در گرو هماهنگی و همکاری همه بخش‌هاست، در جامعه نیز حوزه و دانشگاه با حفظ هویت تخصصی خود، باید در کنار یکدیگر و در تعامل سازنده حرکت کنند.

وی با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره وحدت حوزه و دانشگاه تصریح کرد: از نگاه استاد مطهری، وحدت به معنای یکی‌سازی مفهومی یا مصداقی نیست و حتی اتحاد حزبی یا فکری به معنای فکر کردن یکسان نیز مورد توصیه قرار نگرفته است؛ بلکه مقصود، وحدت در «جبهه مشترک» است؛ یعنی همکاری، هم‌افزایی و ایستادگی مشترک برای دفاع از ارزش‌های اسلامی و انسانی و مقابله با دشمنان و تهدیدهای مشترک. به گفته وی، همین مبنا در موضوع وحدت شیعه و سنی نیز به‌طور جدی مورد تأکید قرار دارد.

 طباطبایی در ادامه، یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های مشترک حوزه و دانشگاه را توجه عمیق و دقیق به نسل جوان دانست و افزود: این مسئله به‌تازگی نیز مورد تأکید ویژه مقام معظم رهبری قرار گرفته است. شناخت استعدادها، علایق، توانایی‌ها و نیازهای واقعی نسل جوان، شرط اصلی اثرگذاری فرهنگی و علمی است و بدون این شناخت، برنامه‌ریزی‌ها به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.

وی سپس به گفتمان تعامل علم و دین پرداخت و تصریح کرد: نباید تصور کرد که علم و دین دو مسیر جداگانه با زبان و اهداف متفاوت هستند. به تعبیر زیبای آیت‌الله جوادی آملی، اگر علم را به معنای کشف حقایق عالم و خوانش «کتاب تکوین» و آفرینش بدانیم و دین را برنامه زندگی بشر که با قلم تشریع الهی نگاشته شده است تلقی کنیم، روشن می‌شود که این دو نه‌تنها تعارضی ندارند، بلکه از نظر مسیر، هدف و حتی زبان و ادبیات کاملاً هماهنگ و مکمل یکدیگرند.

در بخش پایانی این گفت‌وگو، استاد طباطبایی به الزامات تحقق وحدت حوزه و دانشگاه اشاره کرد و «حُسن‌ظن» و «پذیرش آراء و دیدگاه‌های متنوع» را از مهم‌ترین شروط این وحدت دانست. وی تأکید کرد: ایجاد فضای گفت‌وگوی علمی، تخصصی و منصفانه وظیفه همه نخبگان و به‌ویژه رسانه ملی است؛ فضایی که در آن نظرات مختلف بدون هیجان‌زدگی و برچسب‌زنی، مطرح و نقد شوند؛ مشابه سنت دیرینه مباحثه و دروس خارج در حوزه‌های علمیه که آراء گوناگون با دقت علمی و به دور از تعصب مورد بررسی قرار می‌گیرند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: تنها در سایه چنین رویکردی است که وحدت حوزه و دانشگاه از یک شعار مناسبتی فراتر رفته و به یک واقعیت اثرگذار در پیشرفت علمی، فرهنگی و تمدنی جامعه اسلامی تبدیل خواهد شد.