پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

پژوهش حاضر با عنوان «مستندات قرآني و روايي آسيب‌هاي فقر در حكمت 319 نهج‌البلاغه و راه‌هاي برون‌رفت از آن» با روش توصيفي-تحليلي، گردآوري كتابخانه‌اي اطلاعات و استناد به آيات قرآن و روايات معصومين (عليهم السلام)، به واكاوي ژرفِ يكي از هشدارهاي بنيادين امام علي (عليه السلام) مي‌پردازد. محوريت تحقيق بر سه عبارت كليدي «مَنْقَصَةٌ لِلدِّينِ»، «مَدْهَشَةٌ لِلْعَقْلِ» و «دَاعِيَةٌ لِلْمَقْتِ» و بررسي پيامدهاي سه‌گانه فقر ـ نقص دين، دهش عقل و ايجاد مقت ـ از منظر امام علي(عليه السلام) استوار است كه حضرت در خطاب به فرزندشان، محمد بن حنفيه، آن را بيان فرموده‌اند. هدف، تبيين ابعاد گسترده اين هشدار و ارائه پاسخي مستند به اين پرسش است كه فقر چگونه مي‌تواند به عنوان يك آفت چندوجهي، ساحت‌هاي مختلف حيات انساني را ويران كند و راه‌هاي برون‌رفت از آن از منظر منابع اصيل اسلامي كدام است. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه فقر، پديده‌اي تك‌بعدي و صرفاً اقتصادي نيست، بلكه بحراني است كه ريشه در فقر وجودي انسان دارد و در سه عرصه اعتقادي، عقلاني-رواني و اجتماعي-اخلاقي، آثار مخرب خود را بر جاي مي‌گذارد. در حيطه اعتقادي، فقر موجب كفرورزي، سوءظن به خدا، ترديد در عدالت الهي و ضعف ايمان مي‌شود. در بعد عقلاني، سبب پريشاني فكر، غم و اندوه، يأس و افزايش خطاها و معاصي مي‌گردد. در عرصه اجتماعي نيز زمينه‌ساز ذلت و خواري، فقرنمايي، تفرقه و تسلط نابخردان بر امور جامعه مي‌شود. در مقابل، راهكارهاي برون‌رفت مبتني بر تعاليم ديني، شامل تقويت ايمان و توكل، شكرگزاري، قناعت، كار و تلاش، عدالت اقتصادي، انفاق و توجه به نظام تأمين اجتماعي اسلامي است. اين پژوهش نشان مي‌دهد كه مقابله با فقر تنها يك ضرورت اقتصادي نيست، بلكه حركتي بنيادين براي حفظ كرامت انساني، سلامت اعتقادي و انسجام اجتماعي است.