پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

بدعت فقهي به معناي وارد كردن عقيده، شيوه‌اي در دين است كه ريشه‌اي در قرآن، سنت معتبر يا اجماع فقها ندارد. موضوع بدعت از مباحث مهم در فقه اسلامي به شمار مي‌رود؛ زيرا هرگونه تغيير در عبادات مي‌تواند به تحريف احكام شرعي بينجامد. اين پژوهش با هدف بررسي مفهوم بدعت فقهي در دو عبادت بنيادي اسلام، يعني صلاه (نماز) و صوم (روزه)، انجام شده است.روش تحقيق در اين مطالعه توصيفي ـ تحليلي و مبتني بر بررسي منابع فقهي و حديثي است. در اين چارچوب، ابتدا مفهوم بدعت و معيارهاي تشخيص آن در فقه اسلامي تبيين شده و سپس مصاديق بدعت در حوزه نماز و روزه مورد بررسي قرار گرفته است. نتايج نشان مي‌دهد كه در عبادات توقيفي مانند صلاه و صوم، هرگونه افزودن، كاستن يا تغيير در كيفيت، زمان يا شرايط انجام عبادت بدون مستند شرعي مي‌تواند مصداق بدعت فقهي تلقي شود.يافته‌هاي پژوهش بيانگر آن است كه حفظ اصالت عبادات نيازمند پايبندي دقيق به منابع معتبر شرعي و اجتناب از نوآوري‌هاي فاقد پشتوانه ديني است. همچنين روشن شد كه برخي اختلافات فقهي ميان مذاهب اسلامي لزوماً بدعت محسوب نمي‌شود، بلكه ناشي از تفاوت در استنباط از ادله شرعي است.در مجموع، توجه به معيارهاي فقهي در تشخيص بدعت و تفكيك آن از اجتهاد مشروع، نقش مهمي در صيانت از اصالت عبادات اسلامي، به‌ويژه نماز و روزه، ايفا مي‌كند.