پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

گسست نسلي، در ادبيات جامعه‌شناختي و ديني به فاصله فكري، ارزشي و رفتاري ميان نسل‌ها اشاره دارد و هنگامي رخ مي‌دهد كه پيوند طبيعي ميان نسل‌ها در حوزه‌هاي معرفتي، هويتي و فرهنگي دچار اختلال شود. اين مفهوم در منابع علمي با اصطلاحاتي چون «شكاف» و «انقطاع» و در قرآن با واژه‌هايي مانند «خلف»، «خلائف» و «استخلاف» تبيين شده است. از نگاه ديني، گسست نسلي تنها اختلاف زمانه نيست، بلكه فاصله‌اي معنوي و معرفتي است كه مانع از انتقال صحيح ارزش‌ها و هنجارهاي الهي مي‌شود.اين پژوهش با روش توصيفي-تحليلي و با بهره‌گيري از منابع قرآني، روايي و مطالعات علمي، به بررسي عوامل ايجادكننده و شتاب‌دهنده گسست نسلي و راهكارهاي برون‌رفت از آن پرداخته است. يافته‌ها نشان مي‌دهد جهل ديني، ضعف پيوندهاي اعتقادي، بهره‌گيري از منابع انحرافي و التقاطي، تغييرات فرهنگي سريع، نفوذ رسانه‌هاي بي‌ضابطه، كاهش الگوهاي اصيل و ناتواني نهادهاي تربيتي از مهم‌ترين زمينه‌هاي شكل‌گيري شكاف نسلي هستند. قرآن و روايات با ارائه الگوهاي روشن تربيتي بر پيوستگي نسلي، هدايت عقلاني، تربيت مبتني بر حكمت و بازتوليد ارزش‌هاي ديني متناسب با مقتضيات زمان تأكيد كرده‌اند. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد برون‌رفت از گسست نسلي تنها از طريق احياي تربيت ديني، تقويت عقلانيت و بصيرت، صيانت از منابع معرفتي، بازسازي نقش خانواده و نهادهاي فرهنگي، و بهره‌گيري از زبان هنر و رسانه براي انتقال ارزش‌ها امكان‌پذير است. اين پژوهش چارچوبي بومي و كاربردي براي كاهش شكاف نسلي و تقويت انسجام هويتي در جامعه اسلامي ارائه مي‌كند.