به گزارش پایگاه خبری معاونت پژوهش مدیریت استان سیستان وبلوچستان کارگاه تخصصی «گفتگوی هوشمند با کتاب» با حضور استاد مقیسه، با هدف ارتقاء و توانمندسازی پژوهشی طلاب ، در تاریخ ۱۲ آبان ماه ۱۴۰۵ به همت معاونت پژوهش مدیریت استان سیستان و بلوچستان برگزار شد.
جوان‌نیا، معاون پژوهش مدیریت استان سیستان و بلوچستان،اظهار داشت: «هوش مصنوعی امروز به یک واقعیت انکارناپذیر در عرصه پژوهش تبدیل شده است. وظیفه ما این است که با برگزاری چنین کارگاه‌هایی، طلاب را با ابزارهای دقیق و کارآمد آشنا کنیم تا آن‌ها بتوانند با سرعت و کیفیت بالاتر، به فحص و استقراء منابع، خلاصه‌سازی و پاسخ به شبهات بپردازند.»
وی با اشاره به فعالیت‌های مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور)، افزود: «سامانه‌های پیشرفته‌ای نظیر «گفتگوی هوشمند با کتاب» (noorlib.ir/chatbot) و «گفتگوی هوشمند با احادیث» (Chattohadith.ino or.ir) طراحی شده‌اند که قادرند بر پایه بیش از ۱۵۰ هزار جلد کتاب، درک عمیقی از مکالمه کاربر داشته باشند و پاسخ‌های جامع و دسته‌بندی شده ارائه دهند.»
در ادامه بیان داشتند ، در این کارگاه استاد مقیسه به تشریح مبانی هوش مصنوعی مولد (Generative AI) و مدل‌های زبانی بزرگ (LLMs) نظیر GPT و BERT و حوزه‌های کاری هریک پرداختند. وی با مقایسه توانمندی‌های انسان و هوش مصنوعی خاطرنشان کرد: «هرچند هوش مصنوعی در وسعت داده‌ها، سرعت پردازش و گستردگی علوم برتری چشمگیری دارد، اما در عمق دانش، شهود، تفکر انتقادی، خلاقیت و قضاوت انسانی، همچنان این انسان است که برتری دارد. ما هیچ‌گاه نباید هوش مصنوعی را جایگزین انسان کنیم؛ هوش مصنوعی صرفاً یک دستیار است.»
استاد مقیسه در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به فرمول «دستورنویسی درست = پاسخ دقیق»، به آموزش روش‌های مهندسی دستور (Prompt) پرداخت و راهکارهایی همچون شکستن موضوعات پیچیده به جزئی، مشخص کردن نقش، قالب و سبک پاسخ برای هوش مصنوعی، تعیین مخاطب و ادامه گفتگو تا پختگی پاسخ را تشریح کرد.
وی همچنین به چالش‌های مهم مدل‌های زبانی بزرگ اشاره کرد و نسبت به پدیده «توهم» (تولید پاسخ‌های روان اما بی‌پایه) و «سوگیری الگوریتمی» (تولید نتایج ناعادلانه ناشی از داده‌های آموزشی) هشدار داد و بر لزوم منبع‌دهی، بازیابی مستند و بازبینی انسانی تاکید کرد. استاد مقیسه استفاده از روش‌های زنجیره‌ای استدلال (گام به گام) و نقد پاسخ‌ها توسط خود هوش مصنوعی را از دیگر راهکارهای ارتقای کیفیت پژوهش در علوم اسلامی دانست.
