نشست پژوهشی «مبدأ فضائل و رذائل از دیدگاه علامه طباطبائی» در مدرسه علمیه الزهرا(س) زنجان برگزار شد. به گزارش معاونت پژوهش مدرسه علمیه الزهرا(س) زنجان، نشست پژوهشی «مبدأ فضائل و رذائل از دیدگاه علامه طباطبائی» به همت این مدرسه و با همکاری مجمع حکمت اسلامی، در چارچوب دوازدهمین ویژه‌برنامه بزرگداشت علامه طباطبائی(ره)، روز دوشنبه ۱۱ آبان‌ماه برگزار شد. در این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین تقی محدر به تبیین دیدگاه علامه طباطبائی درباره ریشه و منشأ فضائل و رذائل اخلاقی پرداخت. دبیری این جلسه را کبری طاهری‌نژاد بر عهده داشت. سخنران در ابتدای بحث، با اشاره به دو ویژگی برجسته علامه طباطبائی، یعنی «تشخیص وظیفه و عمل به آن» و «ولایت‌پذیری»، به تبیین مبانی قرآنی و فلسفی اخلاق از منظر ایشان پرداخت. وی با بیان اینکه از دیدگاه علامه، انسان‌ها به‌طور طبیعی گرایش به استخدام و بهره‌گیری از یکدیگر دارند و همین امر زمینه‌ساز تعارض و نزاع در جامعه می‌شود، اظهار داشت: قانون به‌تنهایی نمی‌تواند مانع این تعارض‌ها شود؛ چراکه همواره امکان گریز از قانون وجود دارد. ازاین‌رو، اداره صحیح جامعه نیازمند حاکمیت اخلاق است.
حجت‌الاسلام محدر در ادامه، به دیدگاه مکاتب مختلف اخلاقی درباره منشأ فضائل و رذائل اشاره کرد و گفت: مکاتب اخلاقی، عواملی همچون سود، قدرت و لذت را منشأ رفتارهای اخلاقی دانسته‌اند. همچنین حکمای اخلاق، فضائل را در حکمت، عفت، شجاعت و عدالت خلاصه کرده‌اند که با اعتدال قوای سه‌گانه شهویه، غضبیه و عاقله تحقق می‌یابند. وی با تأکید بر دیدگاه ویژه علامه طباطبائی در این زمینه تصریح کرد: از منظر قرآن کریم، ریشه و اساس همه فضائل اخلاقی، توحید و منشأ همه رذائل، شرک است. به تعبیر دیگر، توحید «امّ الفضائل» و شرک «امّ الرذائل» به شمار می‌رود.
سخنران همچنین با تبیین جایگاه توحید در منظومه اخلاقی علامه طباطبائی بیان کرد: توحید هم مبدأ و منشأ فضائل اخلاقی و هم غایت و هدف نهایی آن‌هاست؛ به این معنا که حرکت اخلاقی انسان از توحید آغاز می‌شود و به توحید نیز بازمی‌گردد. بنابراین، توحید نه‌تنها ریشه و اساس فضائل، بلکه مقصد و غایت کمال انسانی است؛ در مقابل، شرک منشأ و ریشه رذائل اخلاقی به شمار می‌رود. وی در تبیین این دیدگاه، به آیه شریفه «أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ» و نیز آیه «إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ» اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که وحدت و انسجام فضائل اخلاقی در پرتو توحید و ریشه مشترک رذائل در حقیقت شرک قابل تبیین است. این نشست با هدف بازخوانی مبانی اخلاقی در اندیشه علامه طباطبائی(ره) و تبیین نسبت توحید با فضائل و رذائل اخلاقی برگزار شد.
