پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

تهران،مجتمع آموزش علوم اسلامی کوثر"سلام الله علیها"بازخوانی خطبه حضرت زهرا(س)؛ از تبیین جایگاه حمد و شکر الهی تا دفاع از ولایت هجدهمین جلسه از سلسله مباحث اخلاقی ـ معرفتی با محوریت شرح صحیفه سجادیه، یکشنبه سوم آبان‌ماه ۱۴۰۵، با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سید حسن فاطمی‌نیا برگزار شد. به گزارش روابط عمومی مجتمع آموزش علوم اسلامی کوثر در این نشست، ضمن تبیین جایگاه والای حضرت فاطمه زهرا(س)، بخش‌هایی از خطبه آن حضرت با تأکید بر مفاهیم حمد، شکر، نعمت‌های الهی و دفاع از ولایت مورد بررسی قرار گرفت. حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سید حسن فاطمی‌نیا در ابتدای این جلسه، با اشاره به قرار داشتن در ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، به تبیین مقام و منزلت آن حضرت پرداخت و روایتی از امام حسن عسکری(ع) را یادآور شد که بر اساس آن، ائمه اطهار(ع) حجت‌های خداوند بر مردم و حضرت فاطمه زهرا(س) حجت الهی بر ائمه(ع) معرفی شده‌اند. وی در ادامه، با اشاره به خطبه مشهور حضرت زهرا(س)، نام‌گذاری این خطبه به «خطبه فدکیه» را عنوانی دانست که ممکن است گستره معارف آن را به موضوع فدک محدود کند؛ در حالی که این خطبه، مجموعه‌ای از معارف عمیق اسلامی، تبیین مبانی اعتقادی و دفاع از جایگاه ولایت را در بر می‌گیرد. این استاد حوزه با بیان اینکه طرح موضوع فدک در این خطبه را باید در بستر وقایع پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) و مسئله غصب خلافت تحلیل کرد، تصریح کرد: خطبه حضرت زهرا(س) صرفاً به موضوع فدک اختصاص ندارد، بلکه دربردارنده مباحث بنیادین دینی و معارف مرتبط با هدایت جامعه اسلامی است. وی همچنین با اشاره به اهمیت مسئله ولایت و تحقق حاکمیت الهی، به تبیین آثار آن در اصلاح و آبادانی جامعه پرداخت و این موضوع را با نقش ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) در تحقق آرمان‌های الهی و اصلاح وضعیت جهان مرتبط دانست. در ادامه این نشست، استاد فاطمی‌نیا با اشاره به آغاز خطبه حضرت زهرا(س) با حمد و ثنای الهی، به تبیین تفاوت مفهومی حمد و شکر پرداخت و اظهار کرد: گستره حمد از شکر وسیع‌تر است؛ زیرا حمد همه نعمت‌ها را در بر می‌گیرد، خواه انسان مستقیماً از آن‌ها بهره‌مند باشد یا نباشد، اما شکر ناظر به نعمت‌هایی است که انسان از آن‌ها برخوردار شده است. وی با بررسی عبارت «الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى مَا أَنْعَمَ»، به تبیین دو برداشت از واژه «ما» پرداخت و توضیح داد: اگر «ما» موصوله در نظر گرفته شود، عبارت به معنای حمد و ستایش خداوند در برابر نعمت‌هایی است که عطا کرده است؛ اما اگر «ما» مصدریه باشد، می‌توان آن را ستایش خداوند به سبب نعمت‌بخشی و انعام او دانست. این استاد حوزه همچنین با اشاره به عبارت «وَلَهُ الشُّکْرُ عَلَى مَا أَلْهَمَ»، بر اهمیت الهامات الهی در زندگی انسان تأکید کرد و با استناد به آموزه‌های قرآنی، از فطرت، عقل و قدرت تشخیص خیر و شر به‌عنوان ظرفیت‌هایی سخن گفت که خداوند در وجود انسان قرار داده است. حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر فاطمی‌نیا در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به مراتب مختلف الهام، میان ظرفیت عمومی انسان برای شناخت خوبی و بدی و عنایات ویژه الهی به بندگان خاص تفاوت قائل شد و به برخورداری برخی اولیای الهی از علم لدنی اشاره کرد. وی با یادآوری مقام علمی حضرت زینب کبری(س) و تعبیر «عالِمَةٌ غَیْرُ مُعَلَّمَةٍ»، این مقام را نمونه‌ای از عنایات ویژه الهی دانست و بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های معنوی و معرفتی برای دستیابی به مراتب بالاتر کمال تأکید کرد. وی در پایان، با تأکید بر نقش تقوا و توجه به هدایت الهی در رشد معنوی انسان، خاطرنشان کرد: انسان با تقویت تقوا، بهره‌گیری از عقل و الهامات الهی و حرکت در مسیر ولایت و هدایت حضرت ولی‌عصر(عج)، می‌تواند زمینه تعالی معنوی و بهره‌مندی از عنایات الهی را در زندگی خود فراهم کند. هجدهمین جلسه از سلسله مباحث اخلاقی ـ معرفتی شرح صحیفه سجادیه، در ادامه برنامه‌های معرفتی مجتمع آموزش علوم اسلامی کوثر برگزار شد.