پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

تهران، مجتمع آموزش علوم اسلامی کوثر"سام الله علیها".گزارش هفدهمین جلسه اخلاقی - معرفتی با محوریت صحیفه سجادیه ؛ تبیین جایگاه معنوی و اصول عقیدتی «صلوات‌ها» در صحیفه سجادیه . در ادامه سلسله کلاس‌های اخلاق با محوریت صحیفه سجادیه، نشست معنوی و آموزشی با حضور استاد فاطمی‌نیا برگزار گردید. در این جلسه، محور اصلی بحث، بررسی «صلوات‌ها در صحیفه سجادیه» و چرایی تکرار و تأکید بر ذکر صلوات در فرازهای مختلف دعاهای امام سجاد (علیه‌السلام) بود. تحلیل ساختاری و چرایی تکرار صلوات‌ها: استاد در ابتدای جلسه با نگاهی ادبی و عرفانی، صحیفه سجادیه را به اشعار «ترجیع‌بنددار» تشبیه کردند و فرمودند که صلوات‌ها در صحیفه، مانند یک ترجیع‌بند است. ایشان خاطرنشان کردند که امام سجاد (ع) به دلیل جوّ عمومیِ نامساعد جامعه و حکومت بنی‌امیه که علیه خاندان عصمت و طهارت بود، تعمداً و مکرراً بر ذکر صلوات تأکید می‌ورزند تا ارادت ویژه خود را به خاندان پیامبر (ص) در میان دعاهای خود تثبیت کنند. پاسخ به یک پرسش بنیادین: آیا درخواست ما بیهوده است؟ در پاسخ به این پرسش که «خداوند خود بر پیامبر و اهل بیت درود می‌فرستد، آیا درخواست ما بی‌ثمر نیست؟»، استاد تبیین نمودند که ذکر صلوات‌ها توسط بندگان، در واقع موجب گسترش و فزونی این رحمت الهی می‌شود. این فرآیند، نوعی «نور علی نور»شدن است که در آن، رحمت حق با بندگان آمیخته شده و انسان نیز به عنوان رحمت‌پذیر، در چرخه نورانی شدن قرار می‌گیرد. ویژگی‌های صلوات‌ها در صحیفه سجادیه: استاد با بررسی دعاها، به ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد صلوات هایی اشاره کردند که از سوی امام سجاد (ع) درخواست شده است، از جمله: ۱. فراتر از رضوان: درودی که از پله‌های رضوان الهی فراتر رود. ۲. جاودانگی: پیوند دوام این صلوات به بقای خداوند و جاودانه شدن آن. ۳. عظمت کلامی: هم‌اندازه بودن عظمت صلوات‌ها با عظمت کلمات الهی. همچنین ایشان به ویژگی «بی‌وقفه بودن» صلوات‌ها اشاره کردند؛ به این معنا که درخواست ما از خداوند، در پیوند با رحمت دائم و بی‌وقفه او و ملائکه قرار دارد. صلوات‌ها؛ تجلی اصول دین: یکی از بخش‌های کلیدی جلسه، تحلیل این موضوع بود که عبارت صلوات، در واقع بیان‌کننده اصول اعتقادی است: - اللَّهُمَّ: اقرار به توحید و برتری شان خداوند بر تمامی مخلوقات. - صَلِّ عَلَی مُحَمَّد: اقرار به نبوت و پذیرش مقام پیامبری حضرت محمد (ص). - وَ آلِ مُحَمَّد: اقرار به امامت و ولایت اهل بیت (ع). - مفهوم ضمنی معاد: صلوات‌ها در جایگاهی که حقایق مادی و معنوی به کمال می‌رسد، تجلی واقعی خود را می‌یابند. خواص و برکات صلوات‌ها در روایات: استاد با استناد به منابع معتبر، از برکات بی‌شمار صلوات‌ها سخن گفتند: - موجب سرور پیامبر (ص): با صلوات، بر پیامبر و آل ایشان شادی می‌بخشیم. - استقبال ملائکه:صلوات‌های حسنه با خیل انبوه ملائکه مورد استقبال قرار می‌گیرند. - پاکیزگی سرشت: صلوات، عامل تطهیر خلقت و پاکیزگی درونی است. - کفاره گناهان:پیوند دل و جان با پیامبر (ص) مانع از تمایل انسان به گناه می‌شود. - جایزه الهی: طبق روایات (مانند اصول کافی)، فرستادن یک صلوات، موجب صلوات‌های کائنات و هزاران صف از فرشتگان بر بندگان می‌گردد. در پایان، استاد یادآور شدند که ذکر صلوات، اولین قدم در «تسلیم بودن» در برابر پیامبر (ص) است و توصیه کردند که بهتر است صلوات‌ها با عبارت «و عَجِّل فَرَجَهُم» قرین شود تا ابراز ارادت به مقام حضرت حجت (عج) نیز محقق گردد. جلسه با دعای خیر به پایان رسید.