سی و یکمین پیش‌نشست ششمین همایش بین‌المللی حوراء انسیه(س) در مدرسه فاطمیه ابهر با همکاری مجتمع آموزشی علوم اسلامی کوثر(سلام الله علیها) برگزار شد.
آینده‌پژوهی پوشش و حجاب در ایران با افق ۱۴۲۵؛ بازخوانی مبانی وحیانی و ترسیم سناریوهای آینده
سی و یکمین پیش‌نشست ششمین همایش بین‌المللی حوراء انسیه «سلام‌الله‌علیها»، روز چهارشنبه ۲۲ مهرماه ۱۴۰۵ ساعت ۱۷، در مدرسه علمیه فاطمیه شهرستان ابهر با همکاری مجتمع آموزش علوم اسلامی کوثر «سلام‌الله‌علیها»، با حضور اساتید، پژوهشگران و طلاب برگزار شد.
این پیش‌نشست با عنوان «آینده‌پژوهی پوشش و حجاب در ایران با افق ۱۴۲۵» و با سخنرانی جناب آقای دکتر مجتبی خندان، استاد حوزه و دانشگاه و پژوهشگر نخبه، برگزار گردید. دبیری علمی این نشست را سرکار خانم دکتر معصومه اصغری‌پورپارسا بر عهده داشت.
دکتر خندان در این نشست علمی، با رویکردی میان‌رشته‌ای، به تحلیل ابعاد مختلف آینده پوشش و حجاب در ایران تا افق ۱۴۲۵ پرداخت. ایشان با اشاره به اینکه پوشش در مرز میان امر فردی و اجتماعی قرار دارد و در طول تاریخ با مفاهیمی چون بدن، جنسیت، عفاف، هویت، منزلت اجتماعی، دین، اخلاق و فرهنگ پیوند داشته است، تأکید کرد: تغییر در الگوهای پوشش را نمی‌توان صرفاً تغییر در شکل لباس دانست؛ بلکه این تغییر می‌تواند بازتاب تحول در نگرش انسان به بدن، هویت، دین، آزادی فردی و مناسبات اجتماعی باشد.
استاد حوزه و دانشگاه در بخش نخست سخنان خود، به بازخوانی مبانی وحیانی و تحولات تاریخی پوشش پرداخت و با تمایز قائل شدن میان اصول ارزشی و صورت‌های تاریخی آن، نشان داد که اگرچه اصل پوشیدگی و حدود آن در سنت دینی سابقه دارد، صورت‌ها، کارکردها و معانی اجتماعی پوشش در دوره‌های مختلف ثابت نمانده است.
وی در ادامه با تحلیل نگرش‌های اجتماعی موجود در ایران، به تعدد تلقی‌ها از پوشش اشاره کرد و اظهار داشت: برخی آن را پیش از هر چیز تکلیف دینی و اخلاقی می‌دانند، برخی آن را بخشی از هویت فرهنگی یا دینی تلقی می‌کنند و برخی دیگر بر اختیار فردی، حق انتخاب و نسبت انسان با بدن خویش تأکید دارند. ازاین‌رو، شناخت وضعیت موجود پوشش نیازمند توجه همزمان به رفتار ظاهری و معانی و نگرش‌های پشت آن است.
دکتر خندان با تأکید بر اینکه جامعه ایران در معرض مجموعه‌ای از تحولات همزمان فرهنگی، فناورانه، اقتصادی، اجتماعی، دینی و سیاسی قرار دارد که می‌توانند در دو دهه آینده بر تعریف، انتخاب و کارکرد پوشش اثر بگذارند، خاطرنشان کرد: گسترش رسانه‌های تعاملی و فناوری‌های نوین، تحول سبک‌های زندگی، تغییر الگوهای خانواده و ارتباطات اجتماعی، تحول بازار و صنعت مد، تغییر نگرش نسبت به فردیت و بدن و نیز دگرگونی‌های احتمالی در سیاست‌گذاری فرهنگی، از جمله عواملی هستند که مسیر آینده پوشش را نامطمئن می‌کنند. بنابراین، نمی‌توان با اتکا به تداوم خطی وضعیت کنونی، شکل پوشش و حجاب ایرانیان در سال ۱۴۲۵ را پیش‌بینی کرد.
آنچه این نشست را از دیگر مباحث مطرح‌شده در حوزه حجاب متمایز می‌سازد، بهره‌گیری از رویکرد سناریویی در تحلیل آینده است. دکتر خندان به‌جای ارائه یک پیش‌بینی قطعی، به ترسیم چند آینده بدیل و موجه برای پوشش و حجاب در ایران تا افق ۱۴۲۵ پرداخت. این رویکرد، بر پایه شواهد، روندها، نگرش‌های موجود و منطق تعامل پیشران‌ها و عدم‌قطعیت‌ها استوار است، نه بر پیش‌فرض‌های ارزشی یا بدبینی و خوش‌بینی نسبت به تحولات اجتماعی.
ششمین همایش بین‌المللی «حوراء انسیه(س)» با محوریت «زن، تربیت و تحول‌آفرینی» با الهام از سیره حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها)، در پی تبیین الگوی جامع زن مسلمان در مواجهه با مسائل روز جهان معاصر است.
موضوع حجاب و پوشش، به‌عنوان یکی از ارکان هویتی زن مسلمان، پیوندی مستقیم با محور «تربیت و تحول‌آفرینی» دارد. مباحث مطرح‌شده در این پیش‌نشست، می‌تواند به‌عنوان یکی از ورودی‌های علمی همایش مورد استفاده قرار گیرد و زمینه‌ساز تولید محتوای پژوهشی در عرصه آینده‌پژوهی مسائل زنان باشد.
