پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

به گزارش پایگاه خبری و رسانه ای حوزه های علیمه خواهران/تهران،مدرسه علمیه تخصصی امام حسن مجتبی (علیه السلام)کرسی علمی ترویجی با عنوان «بررسی چیستی سیاق با رویکرد فقهی و اصولی »را در روز چهارشنبه 22 مهرماه 1405 با حضور اساتید،پژوهشگران و طلاب با هدف تعمیق مباحث اجتهادی و ارتقای سطح پژوهشی برگزار کرد.

در ابتدای این نشست علمی،دبیر کرسی ،سرکار خانم نیره موسوی ورجانی ،ضمن خوشامدگویی به تبیین ضرورت و اهمیت موضوع پرداخت و اظهار داشت:

سیاق به عنوان یکی از پرکاربرترین ابزار در فقه ،اصول و تفسیر برای کشق مراد متکلم می‌باشد .بسیاری از مفسرین در تفسیر آیات قرآن از سیاق بهره برده‌اند .همچنین برخی از فقهای معظم در استنباط احکام شرعی،سیاق آیات و روایات را به عنوان مستند فقهی مورد استناد قرار داده اند.در اصول فقه نیز ،ذیل مبحث حجیت ظهور برای تشخیص اراده متکلم برای شناسایی معنای حقیقی از مجازی و عام یا خاص بودن از سیاق استفاده می شود.بنابراین تنقیح مرزهای مفهومی سیاق و اینکه چه قرائنی داخل در سیاق هستند ،همواره محل بحث و نیازمند دقت علمی می باشد.وی در ادامه با معرفی ارکان نشست ،از ارائه دهنده محترم سرکار خانم دکتر مریم صباغی ندوشن برای آغاز بحث دعوت به عمل آورد.

سپس استاد ارائه دهنده،سرکار خانم دکتر مریم صباغی ندوشن،سخنان خود را با طرح پرسش از چیستی و قلمرو سیاق آغاز کرد.ایشان با تمسک به نمونه‌هایی از آیات شریفه قرآن کریم مانند«لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ»و «  وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّىٰ يَطْهُرْنَ  »به تشریح چگونگی تأثیر برداشت‌های گوناگون از سیاق در صدور فتاوای مختلفی فقهی پرداخت.

وی پس از تبیین معنای لغوی سیاق،پنج دیدگاه رایج در مفهوم سیاق را نقد و واکاوی قرار داد و در پایان،نظریه مختار خود را بر پایه دیدگاه شهید صدر مطرح نمودند و تصریح کردند:سیاق عبارت است از ساختار و روند کلی کلام مترابط با اشتمال آن بر قرائن،که دلالت بر مقصود کلام می کند،هر چند فراتر از آن را موجب می شود.وی در تمایز میان کلام شارع و عرف یادآور شد که در کلام شارع به سبب شیوه قانون گذاری،قرینه منفصل در حکم قرینه متصل است و قرائن حالیه نیز در شکل‌گیری سیاق نقش آفرین هستند.

در ادامه نشست ،ناقد کرسی سرکار خانم دکتر مریم اسماعیلی ،ضمن تقدیر از تلاش‌های علمی نویسنده و تأیید رعایت ساختار و چارچوب پژوهش،به بیان نقدها و ملاحظات علمی خود پرداخت و خاطر نشان کرد:انتظار می‌رفت در بخش چکیده ،روش پژوهش و نتیجه تحقیق با شفافیت بیان می‌شد و اهمیت چیستی سیاق در ساحت عملیاتی استنباط با تفصیل بیشتری به همراه نمونه‌های فقهی بازتاب می یافت.

وی همچنین با طرح پرسش هایی پیرامون متد و یا قاعده بودن مفهوم سیاق،رابطه سباق و سیاق و چگونگی قرائن حالیه بر ضرورت تفکیک میان کاربرد سیاق در تفسیر و فقه تأکید نمود.

در بخش بعدی،خانم دکتر صباغی در پاسخ به نقدهای مطرح شده عنوان کرد:در ساختار مقاله تلاش شده است که مستندات و رفرنس ها ذکر شود و در مواضع مورد نیاز به مثال‌های فقهی تمسک کردد ؛همچنین نگاه ساختاری و فرایندی به سیاق در سراسر متن لحاظ شده است،هر چند تکمیل و بسط بیشتر این مبحث نیازمند پژوهش بیشتر است.

در پایان نشست ،سرکار خانم موسوی ورجانی به جمع‌بندی ابعاد علمی مطرح شده پرداخت و مباحث پایانی نشست را تنقیح کرد.

لازم به ذکر است این کرسی به همت معاونت محترم پژوهش مدرسه علمیه تخصصی امام حسن مجتبی ،سرکار خانم اباذری به دو شیوه حضوری و برخظ برگزار گردید.