سرکار خانم دکتر قربانی، دکترای الهیات و از مربیان برجسته تربیتی در آموزشوپرورش، با رویکردی تلفیقی از مبانی دینی و روانشناسیِ تربیتی، والدگری را نه یک وظیفه جانبی، بلکه «بزرگترین رسالت زندگی» توصیف کرد. ایشان تأکید کرد:تربیت فرزند بدون داشتن نقشه راه و آگاهی از پیچیدگیهای روحی انسان، مسیر پرخطری است که ممکن است به نتایج مطلوب منتهی نشود. ایشان چارچوبِ تربیتیِ پیشنهادی خود را در قالب یک نظامِ هفتمرحلهای، در سه سطحِ همافزا تبیین نمود:
سطح نخست:زیربنای وجودی والدین (پیشنیازهای درونزا)
والد اثرگذار پیش از آنکه متوجه «تغییر فرزند» باشد، نیازمندِ «اصلاحِ خود» است:
۱. بندگی و اتصال به مبدأ هستی: این گام به عنوان هستهی مرکزی و خاستگاهِ تمامیِ کنشهای تربیتی معرفی شد. والدینِ «متصل به خدا»، بسترِ امنی برای انتقالِ ارزشهای اخلاقی به فرزند فراهم میآورند.
۲. نشاطِ والدین: با تأکید بر اینکه «والدین فرسوده، قادر به تربیتِ فرزندانِ پویا نیستند»، باید زمان را بر اساس آموزههای دینی به چهار بخش تقسیم کرد. در این الگویِ کاربردی، اختصاصِ بخشی از زمان به «تفریح»، نه یک انتخابِ جانبی، بلکه یک ضرورتِ حیاتی برای سلامتِ روانیِ خانواده است.»
سطح دوم: ساز وکارهای تعاملی و الگوسازی (زیربنای ارتباطی)
در این سطح، والدین از مقامِ «دستوردهنده» به مقامِ «شریکِ تعاملی» ارتقا مییابند:
۳. نیازسنجیِ مبتنی بر نظریه انتخاب: شناسایی دقیقِ پنج نیاز اساسی انسان (بقا، عشق، قدرت، آزادی و تفریح) ابزارِ کلیدی برای درکِ ریشههای رفتاریِ فرزند و مدیریتِ تعارضاتِ والد-فرزندی معرفی شد.
۴. الگوسازیِ رفتاری: سخنران تأکید ورزیدند که تربیتِ مسئولیتپذیری در «ساحتِ سخن» ممکن نیست، بلکه در «ساحتِ رفتار» محقق میشود. والدین، به عنوانِ نخستین آینههای تربیتی، موظفاند جلوههای عملیِ مسئولیتپذیری را در تعاملات روزمره متجلی سازند.
سطح سوم: فنون عملیاتی و راهبردهای کنترلی (مرحله اجرایی)
در نهایت، برای حصولِ نتیجه، بهرهگیری از ابزارهای اجرایی در دستور کار قرار میگیرد:
۵. هدفگذاریِ اولویتمحور: به منظور جلوگیری از پراکندگیِ تربیتی، تمرکز بر اولویتهایِ مقطعیِ متناسب با سنِ فرزند، به عنوانِ استراتژیِ اصلی در برنامهریزیِ تربیتی مطرح شد.
۶. مشاهدهگریِ تحلیلی و ریشهیابی: انتقال از رویکردِ «واکنشیِ هیجانی» به رویکردِ «مشاهدهگرانه»، به والدین کمک میکند تا رفتارهای فرزند را نه به مثابه «خطا»، بلکه به مثابه «پیام» درک کرده و علتِ پنهانِ آن را جستوجو کنند.
۷. واگذاریِ مسئولیت و گفتوگویِ تأملی: آخرین گام، نهادینهسازیِ مسئولیتپذیری از طریق واگذاریِ وظایفِ متناسب و تبیینِ «نظامِ پیامدها» در قالبِ گفتوگویِ سازنده است؛ به گونهای که فرزند، پیوندِ میانِ انتخابهای خود و نتایجِ آنها را درک نماید.
این نشست که با استقبال پرشور شرکتکنندگان همراه بود، فضایی برای پرسش و پاسخ نیز فراهم آورد. در پایان، خانم دکتر قربانی بر این نکته تأکید ورزید: تربیت فرزند مسئولیتپذیر، بیش از آنکه نیازمند ابزارهای بیرونی باشد، نیازمند تغییر در سبک زندگی و نگاه والدین به خود و فرزندان است.
