پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

یکی از جنبه‌های فوق العاده اعجاز قرآن، فصاحت و بلاغت خارق العاده آن است که علاوه بر زیبایی لفظی، لطافت معنایی خاصی به آن بخشیده است.مسند (افعال و ...) از زوایای مختلفی قابل تأمّل هستند. از جملة این ابعاد، که در فهم معنای دقیق مسند (افعال و ...) قابل دقّت است، ذکر مسند الیه یا حذف و عدم ذکر آن است. با توجه به اینکه اصل در کلام این است که همه اجزاء و ارکان آن، ذکر شود، حذف مسند الیه از جانب یک متکلّم بلیغ دارای اغراض لفظی و معنوی است.فلذا این نوشتار با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به بررسی اغراض بلاغی حذف مسند الیه در جزء 29 و 30 پرداخته و دستاوردهایی را به دنبال داشته است از جمله اینکه مسند الیه صورت‌های مختلفی دارد از جمله حذف شدن، ذکر شدن، معرفه آورده شدن، اما بحث اصلی این پایان نامه، حذف شدن می‌باشد که مسند الیه در بیشتر مواقع فاعل و مبتداست که اغراض بلاغی مطرح شده برای حذف فاعل در جزء 29 و 30 شامل روشن بودن فاعل برای مخاطب، اهتمام بر اصل وقوع فعل نه بیان فاعل، مقام نفرین، رعایت فواصل، وادار شدن به کاری با اجبار و اکراه، نشان دادن حالت خود به خودی به وقوع فعل، ایجاز، تعظیم فاعل و ... می‌شود. اما در اغراضی که برای حذف مبتدا وجود دارد در برگیرنده دوری از بیهوده گویی، تنگ بودن وقت و جایگاه، آشکار بودن مبتدا، خلاصه گویی، تذکر بر خبر، برای مدح و ذم، برای تعجیل در مسرت یا مساءت و ... می‌باشد.