پایگاه معاونت پژوهش حوزه های علمیه خواهران سراسر کشور

استاد ملایی در این نشست با استفاده از روایت امام رضا ^{علیه السلام} مقایسه ای بین عید غدیر و ماجرای سجده ملائک بر حضرت آدم ^{علیه السلام} بیان کرد. طبق روایت امام رضا ^{علیه السلام} ، مثال کسانى که ولایت أمیرالمومنین (علیه السلام) را در روز غدیر پذیرفتند، مانند فرشتگانی است که آدم را سجده کردند، و مثال کسانى که ولایت أمیرالمومنین (علیه السلام) را در روز غدیر قبول نکردند مانند إبلیس است.

استاد در ادامه ماجرای غدیر و سجده بر آدم را بیان کرد و گفت: در روز غدیر آیه نازل شد: الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ و در جریان ابتدای خلقت هم این آیه نازل شد.  وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلیسَ أَبى‌ وَ اسْتَکْبَرَ وَ کانَ مِنَ الْکافِرین

در روز غدیر رسول‌الله ^{صلی الله علیه وآله}  دست‌های امیرالمؤمنین ^{علیه السلام} را بالا برده و ایشان را به عنوان ولی معرفی می‌کنند و سپس از همگان می‌خواهند که با ایشان بیعت نمایند.       

خانم ملایی روایت امام باقر^{علیه السلام}    را بیان کرد که فرمودند: رسول خدا (صلّى اللَّه علیه و آله) از مدینه عازم حجّ بود، در حالى که تمام شرایع را بجز حجّ و ولایت، به مردم ابلاغ [تفهیم] کرده بود ... رسول‌الله ^{صلی الله علیه وآله} بالاى آن سنگها ایستادند و پس از ستایش و ثنای خداوند متعال، فرمودند: ... می‌ستایم الله را ... ای مردم، ... على ولى شما است و براى شما تبیین می‌کند. ایشان کسی است که خداوند عزّوجلّ او را پس از من منصوب کرده و او را از جانب من و خودش خلیفه قرار داده است. هر چه بپرسید به شما خبر مى‌دهد و آنچه را ندانید براى شما روشن مى‌کند. همانا امور حلال و حرام بیش از آن است که براى شما بشمارم و معرفى کنم. پس همین جا شما را به تمام حلالها امر می‌کنم و از همه‌ی حرامها نهی می‌کنم. و من مامورم که از شما بیعت بگیرم و دست پیمان دهید که آنچه را از سوى خداوند عزّوجلّ درباره على امیر المؤمنین و امامان پس از او که از من و اویند بپذیرید و مهدى،  قائم ^{عجل الله تعالی فرجه الشریف} از ایشان است که به حق تا روز قیامت حکم مى‌کند..

و در موضوع آدم ماجرا به این صورت است که برای خلق آدم ^{علیه السلام} خداوند مدتها او را از همه جهت پرورش می دهد و فضایلی به او عطا می‌کند. سپس این فضایل را در پیشگاه ملائک قرار داده و به رُخ ایشان و اهل آسمان‌ها می‌کشاند. آنگاه به ایشان می‌فرماید: اکنون همگی بر آدم سجده نمایید.

در ماجرای غدیر خم نیز چیزی شبیه به این ماجرا واقع می‌شود در آنجا نیز خداوند ابتدا امیرالمؤمنین ^{علیه السلام}  را خلق می‌کند و سپس توسط رسول الله^{صلی الله علیه وآله} ایشان را رشد می‌دهد و بزرگ می‌کند. فضایل مختلف را در وجود ایشان قرار می‌دهد. فضائل زیادی را رسول الله ^{صلی الله علیه وآله}  درباره ایشان تصدیق می‌کنند و شهادت می‌دهند. در روز غدیر، خدا اصرار دارد که یا رسول الله بگو همه مطیع و تسلیم ایشان شوند!

خانم ملایی ادامه داد: فاعل اصلی در ماجرای سجده بر آدم ^{علیه السلام} و غدیر، خودِ الله است. این خداست که در هر دو جا اصرار دارد. در ماجرای آدم ^{علیه السلام}، خدا اصرار بر سجده دارد، در غدیر خم، خدا اصرار بر بیعت دارد و به هیچ عنوان به کمتر از سجده در آن ماجرا و بیعت در این ماجرا راضی نمی‌شود. نکته مهم و جالب این است که طبق تاریخ، رسول الله صلی^{الله علیه وآله} بعد از ایراد خطبه، سه شبانه روز در غدیر خم توقف می‌کنند تا همه بیایند و با امیرالمؤمنین ^{علیه السلام} بیعت کنند. ایشان در آن روز می‌فرمایند: «هر تازه واردی که حضور دارد را بیاورید! بگویید بیاید بیعت کند!» و در این موضوع تفاوتی میان زن و مرد وجود نداشت. چه زن و چه مرد؛ همه باید بیعت می‌کردند. درماجرای سجده بر آدم(علیه السلام)، وقتی که ابلیس سجده نمی‌کند، خداوند به شدت از این رفتار او ناراحت می‌شود و می‌فرماید: ای ابلیس! چه شده است که امر مرا اجابت نکردی.

در ماجرای غدیر خم نیز این موضوع واقع می‌شود. در آنجا نیز افرادی وجود دارند که طغیان می‌کنند.

خداوند علت عدم سجده بر آدم را جویا می‌شود و می‌فرماید: ای ابلیس چه چیز مانع سجده‌ی تو گردیده است؟ ابلیس در پاسخ می‌گوید: خَلَقْتَنی مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طینٍ».

استاد در ادامه گفت: انسان عاقل با شنیدن این کلام می‌گوید: «این موضوع نمی‌تواند علّت دعوا باشد! باید بیشتر بررسی شود  تا مشخص شود که علت این نزاع چیست!». به هرحال گفتگو بالا می‌گیرد تا اینکه خدا در آیه‌ی 16 سوره‌ی اعراف ماجرا را آشکار می‌سازد و موضوع اصلی را از زبان ابلیس، برملا می‌سازد.

در این آیه ابلیس می‌گوید: من با صراط مستقیم تو دشمنی می‌کنم.‌ صبر کن! خواهی دید».

 جالب است! خداوند به ابلیس می‌گوید به آدم ^{علیه السلام} سجده کن، ابلیس به صراط مستقیم می‌پردازد و می‌گوید: من بر صراط مستقیم تو می‌نشینم و آنجا را در قبضه‌ی خود در می‌آورم و تا آنجا که توان داشته باشم، نمی‌گذارم کسی از آنجا به سلامت عبور کن.

استاد در ادامه گفت: «پس اصل دعوا بر سر صراط مستقیم است و اینکه ابلیس نمی‌خواهد که صراط مستقیم وجود داشته باشد و یا آنجا را برای خود و تحت فرمان خود می‌خواهد». نکته‌ی جالب‌تر این است که در غدیر خم نیز دعوا بر سر صراط مستقیم است. جدیّت خدا به خاطر صراط مستقیم است و دعوای دشمن هم به همین دلیل است. گویا تمام این نزاع بر سر صراط مستقیم است.

نقطه اشتراک این دو ماجرا این است که در ماجرای حضرت آدم ^{علیه السلام}، خداوند نور صراط مستقیم یعنی امیرالمؤمنین ^{علیه السلام} را در صلب آدم ^{علیه السلام} قرار داد و سپس امر نمود که بر او سجده کنند.

استاد در جمع بندی چنین نتیجه گرفت: این ماجراها در زمان کنونی به صورت محسوسی در حال تکرار است ما باید طرف حق بایستیم. جریان این جنگ و مسائل در رابطه با آن حجت را بر انسان تمام می کند و امروزه بیش از پیش حق و افراد حق، مشخص هستند، کافی  است خوب ببینیم، فکر کنیم و درست تشخیص دهیم.