* پرسش: استاد، اگر بخواهید سیره رهبر فقید انقلاب را در مواجهه با مسئله حجاب ترسیم کنید، کدام رویکرد ایشان را بیش از همه «راهگشا» و کمتر دیدهشده میدانید؟
-پاسخ: رهبر فقید انقلاب در اسفند ۷۵ فرمودند:
«خودِ این حجاب، یکی از وسایل امنیت است. با حجاب زن مسلمان، هم خود زن و هم مردان مسلمان امنیت پیدا میکنند.»
و در جای دیگر تأکید کردند:
«آنجا که زن را به عریانی نزدیک کنند، در درجه اول امنیت از خود زن و در درجه بعد از مردان گرفته خواهد شد.»
به نظرم از میان پیامدهای حجاب، «امنیت» حلقه مفقودهای است که قرآن هم در آیه ۵۹ سوره احزاب با عبارت «لایُؤذینَ» به آن اشاره دارد. تجربه ما در دوران کرونا و همین طور آموزش فرهنگ رانندگی مانند بستن کمربند ایمنی ثابت کرد وقتی متولیان فرهنگی در هر حیطهای بتوانند اقناعسازی لازم و کافی را انجام دهند که انجام برخی امور برای تامین امنیت آنها ضروری است قطعا آحاد جامعه خود را ملزم به اجرا می کنند. اگر بتوانیم امنیت جامعه را بهعنوان پیامد حجاب فرهنگسازی کنیم، هم زن و هم مرد بهطبیعیترین شکل به آن گردن مینهند.
* پرسش: رهبری همواره بر کرامت زن تأکید داشتند؛ از منظر تاریخ ایران و اسلام، حجاب چگونه ضامن این کرامت بوده است؟
-پاسخ: بنظر می رسد یکی از بهترین راهکارها بازگویی روایت واقعی و عینی زنان در گذشته و امروز است و این روایت باید اتصال مستقیم با فرهنگ و مذهب پیدا کند.
باید همگان بدانند ک هیچ آیینی ب اندازه اسلام به حفظ کرامت ذاتی زن توجه نکرده.
هرگاه توانستیم این مهم را به درستی در جامعه تعریف کنیم قطعا بخش مهمی از مسیر را به خوبی طی کرده ایم.
در تاریخ باستان ایران و سایر تمدنها نیز شواهد روشنی هست: هرچه تراز اجتماعی زن بالاتر بوده، پوشش او بیشتر بوده. شهبانوها و بانوان درباری، باحجابترین زنان جامعه بودهاند. این رابطه مستقیم را هم در کتب باستانی و هم در سنگنگارههای باقیمانده میتوان دید.
*پرسش: بزرگترین گره ذهنی دختران نوجوان درباره حجاب چیست و چگونه میتوان با «روایت تاریخی» آن را باز کرد؟
- پاسخ: بزرگترین گره این است که نوجوانان فکر میکنند دستورات حجاب، ظلم به آنهاست. ریشهاش روایت ناقص ماست؛ ما نتوانستهایم تمام ابعاد حقوق زن در اسلام را منتقل کنیم. همین دختر نوجوان فردا مادر میشود، اما بهمحض رسیدن به کوچکترین آزادی، دیگر حاضر به پیادهکردن این قوانین برای دخترش نیست.
راهحل، بازگویی روایت واقعی تاریخ زنان در غرب و تاریخ باستان است. همانطور که رهبر شهید فرمودند: «ما در مسئله زن، به غرب حمله داریم، نه دفاع از خود.» اگر شواهد تاریخی را بهدرستی بازگو کنیم، گره ذهنی نسل جدید باز میشود.
* پرسش: چگونه میتوان حجاب را از یک پوشش ظاهری به یک نماد هویتی افتخارآمیز تبدیل کرد؟
- پاسخ: وقتی مادری با حجاب کامل، در برابر دختر بدپوشش خود سکوت میکند و این به خاطر فهم درست تفاوت جایگاه زن در اسلام و سایر مکاتب است. یعنی ما کارکرد اصلی حجاب را باز نکردهایم. اگر بتوانیم پیامدهای حجاب را در حفظ کرامت، امنیت، کاهش طلاق و افزایش میل به ازدواج تبیین کنیم، حجاب به نماد هویتی افتخارآمیز تبدیل خواهد شد.
نکته تاریخی جالب: در فرآیند گسترش اسلام در ایران، زنان ایرانی بهویژه در نقش مادران و مربیان، ستون اصلی انتقال ایمان به نسلهای بعد بودند. امروز نیز در غرب، زنان غیرمسلمان بیش از مردان به اسلام میگروند.
*پرسش: اولویت اصلی پژوهشی حوزه خواهران در موضوع حجاب چه باشد؟
- پاسخ: حجاب یک مسئله چندبعدی است؛ نباید آن را به تکلیف فردی تقلیل داد. امروز بزرگترین آسیب ما، غفلت از بعد اجتماعی حجاب است. حوزه خواهران باید همزمان به ابعاد عقلی، شرعی، اجتماعی، روانشناختی و امنیتی حجاب بپردازد.
توصیه پایانی استاد وطنیپور
برای تقویت زیست فاطمی، به سراغ مطالعه بانوان مؤمن و عفیفهای بروید که در دل تاریخ، صفحات زرینی ثبت کردهاند.
