طاهره بهبهانی، معاون پژوهش مدرسه علمیه خواهران برازجان با نگارش یادداشتی به تبیین نقش بانوان در الگوگیری از جهاد تبیین در خطبههای حضرت زینب(س) در کوفه و شام و کاربست آن در جنگ تحمیلی سوم پرداخته است.
به گزارش روابط عمومی مدرسه علمیه حضرت رقیه(س) برازجان، در این یادداشت آمده است:
حادثه عاشورا تنها یک رخداد تاریخی نیست، بلکه منظومهای از الگوهای راهبردی برای مواجهه با بحرانهای فرهنگی و رسانهای در طول تاریخ به شمار میآید. در این میان، خطبههای حضرت زینب(س) در کوفه و شام را میتوان یکی از روشنترین جلوههای «جهاد تبیین» در تاریخ اسلام دانست؛ جهادی که با هدف حفظ حقیقت عاشورا و جلوگیری از تحریف روایت قیام امام حسین(ع) شکل گرفت.
تحلیل محتوایی این خطبهها نشان میدهد که حضرت زینب(س) در شرایطی که دستگاه اموی تلاش میکرد روایت رسمی خود از حادثه کربلا را تثبیت کند، با بهرهگیری از سه عنصر اساسی یعنی عقلانیت استدلالی، حماسه انقلابی و عاطفه بیدارگر، توانستند فضای افکار عمومی را دگرگون سازند. این ترکیب هوشمندانه سبب شد حقیقت قیام عاشورا از حصر تبلیغات اموی خارج شده و به یک گفتمان ماندگار در تاریخ اسلام تبدیل شود.
در این چارچوب، نقش بانوان در نهضت عاشورا صرفاً نقشی عاطفی یا حاشیهای نبود، بلکه آنان به عنوان حاملان پیام قیام حسینی، مسئولیت اصلی انتقال و تبیین حقیقت را بر عهده داشتند. از این منظر، الگوی زینبی را میتوان نمونهای برجسته از کنشگری فرهنگی و رسانهای در شرایط بحران دانست؛ الگویی که نشان میدهد جهاد تبیین، بیش از آنکه یک فعالیت تبلیغی صرف باشد، نوعی مسئولیت تاریخی برای صیانت از حقیقت است.
امروزه نیز در شرایطی که جوامع با پدیده «نبرد روایتها» در عرصه رسانه و افکار عمومی مواجه هستند، بازخوانی این الگو اهمیت مضاعف مییابد. جهاد تبیین در عصر حاضر نیازمند تلفیق عقلانیت تحلیلی، قدرت اقناع و درک عاطفی از مخاطب است؛ همان مؤلفههایی که در خطبههای حضرت زینب(س) به روشنی قابل مشاهده است.
در این میان، حوزههای علمیه و بهویژه بانوان طلبه میتوانند با الهام از این الگو، نقش مهمی در تبیین معارف دینی و پاسخگویی به نیازهای فکری نسل جوان ایفا کنند. تحقق این هدف، مستلزم شناخت دقیق تحولات فرهنگی جامعه، تقویت گفتوگو با نسل جدید و تسلط بر مبانی نظری انقلاب اسلامی است؛ امری که میتواند به کاهش ابهامهای فکری و تقویت هویت دینی در میان جوانان منجر شود.
از این منظر، جهاد تبیین در عصر حاضر ادامه همان رسالتی است که حضرت زینب(س) پس از عاشورا بر عهده گرفتند؛ رسالتی که با روشنگری، روایت صحیح حقیقت و صیانت از پیام نهضت حسینی معنا مییابد.
