تبیین حکم شرعی پیشفروش سکه طلا در پرتو عقد سَلَم؛ مطالعهای تطبیقی در فقه مذاهب اسلامی
چکیده
پیشفروش سکه در ایران عمدتاً در قالب «اوراق آتی» به عنوان یکی از ابزارهای نوین مالی طراحی شده است، اما از نظر فقهی تلاش میشود تا در چارچوب عقد سَلَم (سلف) به عنوان یک عقد سنتی اسلامی توجیه و اجرا شود؛ زیرا از سویی مشابه عقد سَلَم (پیشفروش شرعی) است، اما از سوی دیگر ممکن است به دلیل ویژگیهای طلا (به عنوان مال ربوی) و نیز نحوه اجرای عملی آن، با موازین شرعی تعارض داشته باشد. همچنین در قوانین مدنی بسیاری از کشورها از جمله ایران، مقررات صریحی درباره بیع سلم وجود ندارد. لذا این سوال پیش میآید که آیا پیشفروش سکه در چارچوب عقد سَلَم، از نظر فقه مذاهب اسلامی صحیح است؟ لذا پژوهشگر با روش تحلیلی-توصیفی و با مراجعه به منابع کتابخانهای معتبر به بررسی دیدگاههای فقهای مذاهب پنجگانه درباره ماهیت عقد سلم، شرایط و امکان تعمیم به سکه طلا را مورد بررسی قرار میدهد. نتیجه پژوهش نشان میدهد؛ پیشفروش سکه در صورت رعایت کامل شرایط عقد سَلَم، در تمام مذاهب اسلامی جایز است؛ اما مهمترین مانع شرعی، ربوی تلقی شدن طلا و لزوم تقابض فوری در معاملات طلا با طلاست؛ چنانچه سکه به عنوان کالا (نه پول) و در قالب سَلَم معامله شود، این مانع مرتفع میشود.
کلیدواژه: پیش فروش، سکه، سلف، سلم، امامیه، اهل سنت، مذاهب خمسه.
